Disleksi Belirtileri Nelerdir? Disleksi Nasıl Anlaşılır?

Disleksi Belirtileri Nelerdir? Disleksi Nasıl Anlaşılır?

Terappin | Online Psikolog

Terappin Blog
04.11.2022 tarihinde oluşturdu.

Disleksi teşhisi ile en çok karşılaşılan dönem çocukluk dönemidir. Toplum içinde tahmin ettiğimizden de daha yaygın olabilen bu durum, erken teşhis ve gerekli desteğin gösterilmesi halinde, etkili tedavinin gerçekleştirilmesini sağlar. Bununla beraber disleksi belirtileri hayat boyu süren, destek gerektiren ve yönetilmesi gereken bir öğrenme engeli olarak görülmektedir.

Disleksi Belirtileri Nelerdir? Disleksi Nasıl Anlaşılır?

Siz, çevrenizde sevdiğiniz biri veya çocuğunuz. Akıcı okuma yapmakta zorlanıyor, uzun süre sohbet halinde kalamıyor, düşüncelerinizi toparlamakta veya tekrarlama ile ilgili görevlerde zorlanıyor musunuz? Eğer cevabınız evetse, disleksi olabilirsiniz. Genellikle çocukluk döneminde teşhis edilen bu öğrenme güçlüğü, yetişkinlikte de karşımıza çıkabiliyor.

Disleksinin belirtilerini ve disleksi çocuğunuzu nasıl destekleyebileceğinize dair ipuçlarını incelediğimiz bu yazı, içinde şu başlıkları bulunduruyor:

Disleksi Belirtileri Nelerdir?

Disleksi Olan Çocuğunuzu Nasıl Destekleyebilirsiniz?

Disleksi, genellikle kişilerin yaşamakta olduğu okuma problemi ile anlaşılan bir çeşit öğrenme güçlüğüdür. Disleksi ile mücadele eden kişiler, gördükleri harfleri çıkardıkları sesler ile ilişkilendirmekte zorlanırlar. Bu da onların hecelemede, akıcı okumada ve dolayısıyla öğrenmede zorluk yaşamalarına neden olur. Bununla birlikte disleksiyi anlamımızı sağlayacak tek belirti bu değildir. Disleksi belirtileri arasında kelimeleri doğru sıra ile tekrar edememek, uzun süre konuşamamak ve yönergeleri anlamlandırıp izleyememek de bulunabilir. Bu güçlüğü yaşayan kişiler için, geliştirdikleri fikirleri argümente etmek de zorlayıcı olabilir.

Bu konu hakkında sorun yaşayan bireyler bir şeyleri anlarken, öğrenirken veya yeni kelimeleri günlük hayatlarında kullanırken zorluk yaşayabilirler. Buna karşın zeka seviyeleri ortalamanın altında değildir. Disleksi belirtileri okuma ve konuşma zorluğuna neden olurken, kişilerinin özgüvenlerinin gelişimini zedeleyebilir. Disleksi teşhisi ile en çok karşılaşılan dönem çocukluk dönemidir. Toplum içinde tahmin ettiğimizden de daha yaygın olabilen bu durum, erken teşhis ve gerekli desteğin gösterilmesi halinde, etkili tedavinin gerçekleştirilmesini sağlar. Bununla beraber disleksi belirtileri hayat boyu süren, destek gerektiren ve yönetilmesi gereken bir öğrenme engeli olarak görülmektedir.

Araştırmacılar, disleksinin nelerden kaynaklandığı konusunda kesin bir sonuca varamıyor. Bununla birlikte bu konuda zorluk çeken kişilerin aile üyelerinde de görüldüğüne, bu nedenle güçlüğün gelişmesinde genlerin rolü olabileceğine dikkat çekerler.

Disleksi Belirtileri Nelerdir?

Disleksi belirtilerinin kişiden kişiye farklılık gösterdiği söylenebilir. Bununla birlikte disleksi belirtilerinde en çok karşılaşılan durumların harfleri ve kelimeleri seslendirmede zorluk, kolay ve akıcı okumada çekilen güçlük olduğu söylenebilir. Kişiden kişiye farklılık gösterdiğini belirttiğimiz semptomlar, yaşa göre de değişkenlik gösterebilirler.

En erken gözlemlenebilecek disleksi belirtileri, çocukların bilinçli bir şekilde ses çıkarmayı öğrendikleri 1-2 yaşında ortaya çıkabilir. 15 aylıkken ilk kelimelerini söyleyemeyen veya 2 yaşına kadar ilk cümlelerini kuramayan çocukların, disleksi geliştirme risklerinin bulunduğu söylenebilir.

Aşağıda belirtilen disleksi belirtileri, kişilerin farklı yaşlarda nasıl semptomlar gösterebileceğine dair fikir verebilir:

5 yaşından önce:

  • Alfabenin harflerini öğrenmekte zorluk yaşaması
  • Kendi ismindeki harfleri gördüğünde hatırlamaması
  • Basit, tanıdık sözcükleri seslendirmekte zorluk çekmesi
  • Harfleri ve sesleri arasındaki bağlantıyı kuramaması
  • Çocuk şarkılarını, tekerlemeleri tanımakta veya ezberlemekte sorun yaşaması

Anaokulu ve 1. sınıf döneminde:

  • Kelimelerin seslere ayrıldığını anlayamaması
  • Ebeveynlerde veya kardeşlerde okuma problemi olması
  • Okurken zorlanması ve okumaktan kaçınmaya çalışması
  • Tek heceli, basit sözcükleri seslendirirken zorluk yaşaması
  • Okumayı öğrenirken yavaş olması

2.sınıftan 8.sınıf dönemine:

  • Okuldaki okuma saatlerine karşı gelmeye çalışması
  • Yavaş ve garip bir şekilde okuması
  • Okurken çok fazla -ıı, -ee gibi sesler çıkarması
  • Kötü, dağınık bir el yazısı olması
  • Ortalama bir zeka seviyesine sahip olmasına karşın ortalamanın altında bir okuma seviyesine, hızına sahip olması
  • İsimleri ve tarihleri hatırlamakta güçlük çekmesi
  • Alışkın olmadığı kelimeleri telaffuz ederken zorlanması
  • Yüksek sesle okuma yapma konusunda güvensiz hissetmesi

Lise ve üniversite dönemlerinde:

  • Okumaktan keyif almaması
  • İsimleri ve yerleri sık sık yanlış telaffuz etmesi
  • Konuşurken duraksamak, tereddüt etmesi
  • Okurken çok fazla -ıı, -ee gibi sesler çıkarması
  • Yüksek sesle okuma yapmaktan çekinmesi
  • Çoktan seçmeli testlerde, sınavlarda zorlanması
  • Kısıtlı kelime dağarcığına sahip olması

Yetişkinlik döneminde:

  • Okumayı sıkıcı, yorucu bir süreç olarak değerlendirmesi
  • Okuyabilmesine karşın diğer kişilerden daha çok çaba sarf etmek durumunda kalması
  • Keyif için okumaktan zevk almaması
  • Ezberleme ve tekrarlama konusunda sıkıntı yaşaması
  • Okunulan şeyin özeti çıkarılırken zorlanması
  • Şakaları, kelime oyunlarını anlamakta güçlük çekmesi
  • Zaman yönetiminde zorlanması
  • Matematikte zorlanması

Disleksi ve disleksi belirtileri için öngörülen bir ilaç tedavisi yoktur. Bunun yerine disleksi olan kişiler, yaşadıkları durumları yönetme konusunda yardım alabilecekleri uzmanlar ile görüşme yaparak çeşitli stratejiler geliştirebilirler. Bu durumun çocuklarda görülmesi halinde ise çocukların okumakta zorluk çektiklerini gözlemlemek, ebeveynler için stresli olabilir. Tam olarak bu noktada çocuğunuzun bir zeka geriliği bulunmadığını, sadece okumak ile ilgili durumlarda birtakım sorunlar yaşadıklarını tekrarlamak yerinde olacaktır.

Çocuğunuzda disleksi belirtilerini gözlemlemeniz, bu sürecin ilk ve gayet önemli bir adımı niteliğinde olacaktır. Teşhis ve tedavi yoluyla desteklenen çocuğun okuması eskisine göre daha az zor olacaktır. Sizin de bu süreçte onlarla birlikte mücadele etmeniz, bu durumu yönetmelerine destek olmanız da oldukça kıymetlidir. Disleksi belirtilerini gösteren birçok çocuğun aynı zamanda özgüven sorunu olması da doğaldır. Kendilerini akranları ile kıyaslayabilir, ayak uydurmakta zorlanmaları halinde utanç hissedebilirler. Geçirdikleri bu sürecin zekaları ile ilgili veya hataları nedeniyle yaşanmadığını, gelecekte de bunun başarıları üzerinde hiçbir etkisi olmayacağından bahsetmek, onları da güçlü hissettirecektir. Bununla birlikte çocuğunuzu sanat, spor gibi yetenekleri olan hobilere yönlendirmek, özgüvenlerini inşa etme konusunda onlara yardımcı olabilir.

Disleksi Olan Çocuğunuzu Nasıl Destekleyebilirsiniz?

Birlikte okuyun:

Çocuğunuz ile birlikte her gün düzenli olarak yapacağınız okuma çalışmaları, onların kabiliyetlerini geliştirerek öğrenmeye daha çok yakınlaşmalarını sağlayacaktır. Paylaşılan bu deneyim, aynı zamanda çocuklarınızın güven duygusunu inşa ederken, yapacakları bireysel okumalar konusunda da cesaret verebilir.

Takdir edin:

Disleksi olan çocukların yaşadıkları okuma güçlüğünün onların özgüveni üzerinde olumsuz bir etkiye sahip olabileceğinden bahsetmiştik. Kendini akranları ile kıyasladığında kendinden beklediği performansı gösterememesi onun için cesaret kırıcı olabilir. Buna karşın çocuğunuzun yaşadığı zorluklar yerine gösterdiği gelişimi dile getirerek onu takdir etmeniz, öğrenme üzerinde olumlu bir etki sağlayabilmektedir.

Ona güvenli bir alan yaratın:

Destekleyici, rahat hissedecekleri ve yargılanmayacaklarını bildikleri bir ortamda bulunmak, özellikle öğrenme güçlüğü çeken çocuklar için çok önemlidir. Güvenli ortamdan bahsederken, aynı zamanda sizin ve çocuklarınızın gelişimine katlı sağlayıp onlarla iletişimde bulunan diğer kişilerin sabırlı tutumunun da bu kavrama dahil olduğunu söylemeliyiz.

“O” sözcüklere odaklanın:

Kitaplarda çokça bulunan, kişilerin gördüğü zaman tanıdıkları bazı sözcükler vardır. Genellikle tek heceli bu sözcükleri direkt olarak algılamak, okuma becerilerini geliştirmek adına önemlidir. Disleksi belirtilerini gösteren kişiler için bu sözcükleri öğrenmek biraz daha zor olabilmektedir. Okuma konusundaki alışkanlıkların yapıtaşı niteliğindeki bu sözcükleri çocuklarınızın eğitim programına eklemek, ilerlemelerine katkıda bulunmanızı sağlayacak iyi bir ipucu olabilir.

Tekrar tekrar okuyun:

Bol tekrar yapmak, disleksi ile mücadele eden bir çocuk için oldukça faydalı olabilir. Bu çalışma aracılığı ile birden çok kez okunan pasaj, çocukların okuyuşundaki akıcılığı geliştirmeyi hedefler.

Yeterince uyuduğuna emin olun:

Uykunun öğrenme ve gelişim sürecindeki önemi herkesçe bilinir. Bununla birlikte, disleksi belirtileri gösteren çocukların uykuya geç dalma veya uyku apnesi gibi uyku bozuklukları konusunda daha kırılgan oldukları görülebilmektedir. Uyku düzeni oluşturmak, uykudan önce elektronik aletlerden uzak durmak, dinlenmeye uygun bir ortam hazırlamak onu bu konuda desteklemenizi sağlayacaktır. İdeal uyku süresi ise çocuğun yaşına göre değişkenlik gösterebilmektedir. 5 ila 13 yaş aralığındaki çocukların günde 9-12 saat uyuması gerekirken, 13 ila18 yaş aralığındaki gençlerin en az 8-10 saat uyumaları gerekebilmektedir.

Anımsatıcılardan faydalanın:

Günlük hayatımızda yararlandığımız bir destekçi niteliğinde olan anımsatıcılar, bu problem ile mücadele eden kişiler için yararlı olabilir. Bilgiyi hatırlamaya yardımcı olan bu teknik ile çocukların sadece hafızası değil, aynı zamanda akıl yürütme ve problem çözme becerileri de gelişebilir.

Takvim oluşturun:

Takvim gibi görselleştirilmiş araçlar, çocuğunuzun gelişimini ve ona yapılan görevlendirmeleri ortaya koymak adına iyi bir fikir olabilir. Kaydedilen yolları ve zorlanılan durumları bir bağlama oturtan bu yöntem, çocuğun kendi öğrenme sürecine odaklanmasına yardımcı olacaktır. Ek olarak çocuğun süreçte elde ettiği ve takvimde gözlemlediği başarıları ona cesaret verebilir.

Bir öğretmen ile çalışın:

Uluslararası Disleksi Derneği (International Dyslexia Association) ’ne göre, tatil dönemlerinde çocuğunuzun akademik başarısı ile ilgilenecek bir öğretmen ile çalışmak, onun gelecek yıla daha hazır başlamasını sağlayacaktır. Bu sayede çocuğunuzun özel ihtiyaçlarına odaklanılması daha kolaylaşacaktır.

Sıkça Sorulan Sorular

Disleksiyi anlamak için kişinin kendisini ve disleksi olduğunu düşündüğü kişiyi gözlemlemesi gerekir. Disleksi belirtileri kişiden kişiye ve farklı yaş gruplarına göre değişiklik gösterebilmektedir. Bununla birlikte, bu öğrenme güçlüğü ile mücadele eden kişilerin harfler ile onlara ilişkin sesleri ilişkilendirmekte zorlandıklarını, sesli okuma yaparken güvensiz hissettiklerini ve hafıza, tekrar ile ilişkin şeylerde sorun yaşayabileceklerini belirtebiliriz.

Disleksi, hayatın farlı dönemlerinde ortaya çıkabilmekle birlikte en çok çocukluk döneminde görülür. Farklı yaşlarda farklı disleksi belirtileri ile karşılaşmak mümkündür.

Disleksi ile mücadele eden kişiler, genellikle tek heceli, kişilerin görünce tanıdığı kelimeleri tanırken ve harf-ses bağlantısını kurarken sıkıntı yaşayabilirler. Küçükken öğrenilen tekerlemeleri, çocuk şarkılarını yetişkinlik döneminde ise isimleri ve tarihleri hatırlamakta zorluk yaşayabilirler.

Disleksi, tek başına bir zeka geriliği değildir. Okuma eyleminden kaynaklı bir öğrenme güçlüğüdür. Uzun konuşmalar yapamama, argüman geliştirememe, yönergeleri takip etme konusunda zorluk yaşayabilirler.

Okuma saatlerinde zorluk çıkarması, sesli okuma yapmaktan kaçınması, tekrara ilişkin konularda zorlanması, okuma konusunda yavaş ilerlemesi ve -ee, -ıı gibi sesler çıkarması beklenebilir. Kendinden beklediği performansı gösterememesi, öğrencide özgüven problemine yol açabilir.

Bu çocuğun yaşına göre değişkenlik gösterecektir. Gördükleri harfleri sesler ile ilişkilendirmekte zorlanmaları ve de bu nedenle öğrenmekte sıkıntı yaşamaları akla gelen ilk örnekler olabilir. Basit sözcükleri, çocuk şarkılarını veya tekerlemeleri ezberlemekte zorluk yaşamaları ve okuma ile hep mesafeli olmaları disleksi belirtileri arasında gösterilebilir.

Disleksi, kişinin ömrü boyunca yaşayacağı desteklenmesi ve yönetilmesi gereken bir öğrenme güçlüğüdür. Belirli bir ilaç tedavisi öngörülmemiştir. Bununla birlikte, çeşitli yöntemlerle bu durumun yaratacağı dezavantajı azaltmak mümkündür.




200'den fazla uzman psikolog arasından sana en uygun psikolog ile istediğin yerden 7-24 online terapiye başlamak için hemen uygulamayı indir!