Psikoloji Nedir, Psikoloji Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Psikoloji Nedir, Psikoloji Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Terappin | Online Psikolog

Terappin Blog
28.09.2022 tarihinde oluşturdu.

Psikoloji nedir diye sorduğumuzda hem bireye hem de topluma bütün olarak fayda sağlamayı hedefleyen, uygulamalı ve akademik bir alan olduğu cevabını alabiliriz. Psikolojinin alanlarının büyük bir kısmının zihinsel sağlık meseleleri ve teşhis üzerine çalıştığını söylense de bu buzdağının sadece görünen kısmıdır.

Psikoloji Nedir? Psikoloji Hakkında Her Şey | Psikoloji Hakkında Bilinmesi Gerekenler

Hepimizin aklından bir sürü şey geçer. Düşüncelerimiz, hayallerimiz bazen de sosyal zorunluluklarımız eylemlerimize yön verir. Bazen çok mutluyuzdur, bazen ise birtakım zorluklar yaşayabilir ve bunların etkilerini yönetmekte zorluk çekeriz. İşte tam da bu noktada bize yardımcı olacak şey psikolojidir. Çok geniş çalışma alanına sahip bu disiplini incelediğimiz içerikte, aşağıda bulunan soruları cevaplamaya çalışacağız. Yazının son kısımda ise bu bölümde okumayı isteyenler için ufak bir sürpriz var!

Psikoloji Nedir?

Etkileri Nelerdir?

Amaçları Nelerdir?

Alt Dalları Nelerdir?

Psikoloji Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Bu Bölüm Öğrenciler İçin: Psikoloji Senin İçin Doğru Alan Mı?

 

Psikoloji Nedir?

Zihin ve davranış üzerinde yoğunlaşan bir bilim dalıdır. İnsanların eylemlerinin, düşüncelerinin, tepkilerinin nedenlerini araştırır ve birçok alt dalı bulunur. Erken biyoloji çalışmalarının felsefe ve biyoloji ile geliştiği söylenebilir. Yapılan ilk araştırmaların, Aristoteles ve Sokrates dahil olmak üzere ilk Yunan düşünürlerine kadar dayandığı düşünülür.

Etkileri Nelerdir?

Psikoloji nedir diye sorduğumuzda hem bireye hem de topluma bütün olarak fayda sağlamayı hedefleyen, uygulamalı ve akademik bir alan olduğu cevabını alabiliriz. Psikolojinin alanlarının büyük bir kısmının zihinsel sağlık meseleleri ve teşhis üzerine çalıştığını söylense de bu buzdağının sadece görünen kısmıdır. Alanın bireye ve topluma katkıda bulunduğu noktaların bazıları şunlardır:

  • İnsan davranışlarının sebeplerinin anlaşılması konusunda ilerleme kaydetmek,
  • İnsan zihnini ve davranışını etkileyebilecek değişken faktörleri değerlendirmek,
  • Sağlığı, günlük yaşamı ve huzuru etkileyen sorunları anlamak
  • Ürün tasarımını iyileştirmek adına ergonomiyi geliştirmek
  • Daha güvenli ve verimli çalışma alanları yaratmak
  • İnsanları hedeflerine ulaşmaları adına motive etmeye yardımcı olmak
  • Genel anlamda verimliliği artırmak

Amaçları Nelerdir?

Tanım Yapmak:

İçinde yaşadığımız durumda hissettiklerimizi ve gösterdiğimiz tepkileri tanımlamamız bazen zordur. Psikoloji nedir sorusunun bir cevabı da tam olarak bu nedenle insanların ve hayvanların tutumlarını adlandırma üzerinde çalışan bilim dalı olabilir. İnsan ve hayvan davranışını isimlendirmek ve bir mantığa oturtmak, neyin olağan neyin olağandışı olduğunu anlamak konusunda bir fikir verebilir. Gözlem, bu konuda önemli bir yer alır. Gözlem aracılığıyla sorun tanımlanarak başlanır ve nasıl çalışılacağı hakkında görüşler geliştirilir.

Günümüzde çok sık karşılaştığımız bir alandan örnek verelim. Hepimiz bir noktada tüketici ve bazı ürünlerin hedef kitlesiyiz. Bizim alışveriş sırasında nasıl bir tutum takındığımız gözlemlenerek, nasıl o alanda daha çok vakit geçireceğimiz veya hangi koşullarda alımlarımızın arttığı gözlemlenerek veri toplanır. Bu veriler, nasıl bir strateji oluşturulacağı konusunda markalara fikir verebilir.

Açıklama Yapmak:

İlk amacın “ne?” sorusuna cevap verdiğini ifade etmemiz çok da yanlış olmaz. Şimdi ise bir adım ilerleyerek “neden?” sorusunu soracağız. Gerçekleştirdiğimiz eylemi, gösterdiğimiz tepkiyi oluşturan zihinsel, sosyal veya gelişimsel faktörler nelerdir ve tam olarak neden bunları yapıyoruz?

Bu sorunun cevabı en az psikoloji nedir sorusu kadar karmaşıktır ve insan davranışı üzerine ortaya birçok teori atılmıştır. Yaptığımız şeyleri bilinçsizce öğrendiğimizi savunan bir teori olduğu gibi ikili ilişkilere bağlayan bir teori de mevcuttur. Teorilerin, çalışma alanlarının hacmi de değişkenlik gösterebilir. Bazıları insan davranışlarının küçük ve kısıtlı bir yönüne odaklanırken bazıları insan psikolojisini açıklamak için tasarlanmış her şeyi kapsamayı hedefler.

Tahminde bulunmak:

Psikolojinin bir amacın da nasıl düşündüğümüz ve nasıl hareket ettiğimizi anlamaya ilişkin çeşitli tahminler yapmaktır. Bir şeyin kökenine inip onu anladığımızda daha sonra bu bilgiyi başka zamanlarda tekrar kullanmak da mümkün olacaktır. Biraz önce verdiğimiz alışveriş örneğini ele aldığımızda yaptığımız davranışların gözlemlenerek çeşitli verilere konu olduğunu söylemiştik. Bu konu ile ilgilenen kişiler ise o verilerden yola çıkarak hedef kitlenin ilgisini çekecek ürünler ve alanlar yaratmaya odaklanarak alanda uzmanlaşmış psikologlara danışırlar.

Değişim sağlamak:

Psikoloji nedir sorusuna anlam kazandıran yanıtlardan biri de memnun olunmayan davranışlara yapıcı ve kalıcı etkilerde bulunarak değişmesini sağlamasıdır. Oluşmuş mental rahatsızlıkları tedavi etmekten, olumsuz birtakım tutumları değiştirmeye çalışmaya kadar birçok çalışma bu başlığın altında incelenir ve alanın odak noktasındadır.

Alt Dalları Nelerdir?

Anormal psikoloji:

Kişiler tarafından gösterilen anormal tutumları ve psikopatolojiyi inceler. Bu alan, hayatımızı olumsuz yönde etkileyebilecek farklı mental bozukluklar hakkında çalışmalar yapar. Psikolojinin bu dalındaki sağlık profesyonelleri, anksiyete ve depresyon da dahil olmak üzere kişilerde görülebilecek farklı psikolojik zorlukları değerlendirir, teşhis eder ve tedavi eder.

Danışmanlık Psikolojisi:

Psikoloji alanının en geniş dallarından biridir. Çok çeşitli semptomlar yaşaması mümkün olan danışanların tedavi edilip sorunlarına çözüm getirilmeye çalışılmasını kapsar. Danışmanlık Psikolojisi Derneği (The Society of Counseling Psychology), bu alanda çalışan uzmanların; danışanlarının aile, iş, evlilik gibi alanlarda kişilerarası ilişkilerini geliştirebileceklerini ifade ediyor.

Gelişim Psikolojisi:

Bu alan, insanların bir ömür içinde nasıl gelişim gösterdikleri ve nasıl bir değişim geçirdikleri üzerine çalışmalar yapar. Aslında bakıldığında bu konunun ana soruları insanın neden ve nasıl değiştiğidir. Bu alanda çalışan psikologlar, sosyal ve fiziksel gelişim, entelektüel birikim ve algısal değişime ilgilenirler.    

Biyolojik psikoloji:

Vücudumuzun geçirdiği biyolojik süreçlerin, davranışlarımız ve zihnimiz ile olan bağlantısını inceler. Aynı zamanda biyopsikoloji olarak adlandırılan bu dal, sinirbilimle ilgili olup hasarlı beyinler ve beyin anormallikleri üzerinde çalışmalar yapar. Biyoloji, temel psikoloji, fizyoloji ve sinirbilim gibi birçok farklı disiplinden yararlanır.

Bilişsel psikoloji:

Psikolojinin, içsel zihinsel durumlara odaklanan dalıdır. İlk kez 1960’lı yıllarda çalışılmaya başlanan bu alan, insanların nasıl düşündüğü, nasıl öğrendiği ve nasıl hatırladığı gibi temel konulara odaklanmıştır. Bu alanda çalışan uzmanlar, duygu, motivasyon, hafıza, karar verme, dikkat, öğrenme ve problem çözme gibi bilişsel işlevleri incelerler.

Klinik psikoloji:

Psikolojik sorunların, anormal davranışların ve psikiyatrik bozuklukların değerlendirilmesi ve tedavisi ile ilgilenen psikoloji dalıdır. Bu alanda ilerleyen profesyoneller genellikle özel muayenehanelerde ve farklı kademelere yönelik öğrenci grupları ile eğitim kurumlarında çalışırlar.

Deneysel psikoloji:

Psikolojinin bu alanı, beynimizi ve davranışlarımızı araştırmak adına birtakım bilimsel yöntemlere başvurur. Çok geniş bir skalada bunu yaparken, diğer alanlardan da yardım alır. Sosyal psikolojiden çocuk gelişimine kadar uzanan alanın profesyonelleri özel işletmelerde, devlet veya farklı kademeden eğitim kurumlarında, araştırma merkezlerinde ve daha birçok yerde çalışabilir.

Karşılaştırmalı Psikoloji:

Bu alan, hayvan davranışlarını inceler. İlk bakışta kulağa enteresan gelse de, hayvanların nasıl davrandığını incelemek, insanın daha derin bir şekilde anlaşılmasını sağlar. Bu alanın kökleri biyoloji dersinde gördüğümüz Charles Darwin ve George Romanes gibi araştırmacılara kadar dayanır. Yapılan çalışmalarla multidispliner hale gelen bu çalışma sahasında antropologlar, biyologlar, genetikçiler ve daha birçok alandan uzman emek vermektedir.

Kültürlerarası Psikoloji:

Farklı kültürlerin, değişken insan davranışları üzerinde nasıl etkileri olduğu üzerine araştırmalar yapar. Bu alanda bireyci veya kolektif kültürler arasındaki farklılıkları incelemek de olasıdır. Kültürlerin içindeki kişilik yapıları, duygular ve hatta çocuk gelişimi açısından gösterebileceği farklılıkları inceler.

Eğitim Psikolojisi:

Ağırlıklı olarak öğrenciler ve eğitim kurumlarında yoğunlaşılan alanlardan biridir. Öğrenci kaygıları, eğitim sorunları ve öğretim psikolojisi gibi konulara eğilir. Bu alanda çalışan uzmanların karşılaştığı kişiler genellikle öğretmen ve öğrenciler, bazen de veli ve yöneticiler olabilir. Öğrenme güçlüğü çeken veya üstün zekalı olarak addedilen çocukların öğrenim süreçleri hakkında da araştırma yapabilirler.

Adli Psikoloji:

Psikoloji ve hukukla ilgili konularla ilgilenir. Bu branşta çalışanlar, psikolojiye hakim olan ilkeleri hukuki mevzulara uygulamak ile görevlidirler. Suçu ve tedavisini incelemekle yükümlü oldukları yerlerden biri de doğrudan mahkeme olabilir.

Hukuki süreçlerde yer alıp tanıklık yapmak zorunda kalan veya istismara uğrama şüphesi bulunan çocuklarla da ilgilenirler. Suçun faili olabilme ihtimalinde ise onların bu suçu ve sonuçlarını anlayabilecek kabiliyette olup olmadıklarını incelerler.

Sağlık psikolojisi:

Fiziksel ve mental durumumuzun, bizi etkileyen sosyal faktörlerin sağlık ve hastalığımızı nasıl etkilediğine odaklanır. Sadece halihazırda yaşadığımız rahatsızlıkları değil, yaşayabileceğimiz hastalıkların da önlenmesi üzerine çalışır. Bu alanda çalışan kişiler hastaların reaksiyonlarını, durumla mücadele etme şekillerini ve bunu nasıl başardıklarını anlama ile ilgilenir. Hayatımızı daha sağlıklı kılmak adına üzerinde durduğumuz stres yönetimi, kilo problemi, beslenme gibi konular da bu alanda ele alınır.

Sosyal psikoloji:

Gösterilen sosyal bir davranışı anlamak ve açıklamak amacı ile çalışılır. Kişilerin algıları, liderlikleri, grup içinde gösterdikleri sosyal etkileşimleri ve bunun gibi birçok konu ile ilgilenirler. Bir davranışın üzerindeki sosyal etkiler, bu alanda oldukça kapsamlı bir şekilde incelenir. Buna ek olarak uzmanlar, aynı zamanda başkalarını nasıl algıladıklarına veya onlarla nasıl etkileşime girdiklerine de odaklanırlar. Bu etkileşim, saldırganlık veya önyargı gibi negatif duyguları da kapsar nitelikte olabilir.

Spor Psikolojisi:

Sporcuların performansını etkileyen psikolojik faktörlerin neler olduğunu, performanslarını daha iyi bir noktaya taşımanın yollarını ve duygu durumlarını kontrol edilmelerine katkı sağlar. Performans geliştirme, motivasyon, stres yönetimi veya zihinsel dayanıklılık gibi konularda onlara yardımcı olarak süreçleri daha iyi atlatmalarına ve daha başarılı olmalarına yardımcı olurlar.

Endüstriyel-örgütsel psikoloji:

Psikolojide kabul edilmiş ilkeleri işyerinde yaşanan problemlere uygular. Psikolojinin bu dalı, işyerinde verimliliği ve üretkenliği artırmayı amaçlarken, çalışan bireylerin refahını inceleyen faktörleri de göz ardı etmemeye gayret gösterir. Burada bahsi geçen faktörler ürün tasarımı, teknik gereçleri kullanımının efektifliği, meydana gelebilecek hatalar ve ürün tasarımı gibi konulardan oluşabilir. Bu alanda çalışan uzmanlar, bireylerin yaşayabileceği zararların asgari düzeye inmesini sağlayacak ürünlerin tasarlanmasına ve daha güvenli iş alanları yaratılmasına destek olmaya çalışırlar.

Kişilik psikolojisi:

Her insan yaşadığı duygular, aklından geçen düşünceler ve davranışları ile eşsizdir. Kişilik psikolojisi ise tam da bunu inceler. Yaşadığımız farklı koşulların, ebeveynlerimizin ve hatta genlerimizin bizim kişiliğimizde ne gibi değişikliklere, oluşumlara neden olduğunu inceler. Bizi birbirinden ayıran özellikler üzerine eğilen bu alanda çalışanlar, ayrıca çeşitli kişilik testilerini hazırlayarak uygulama süreçlerine de dahil olabilir.

Psikoloji Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Zihin ve davranışları inceler:

Psikoloji nedir sorusu, zihinsel davranışları ve süreçleri inceleyen bilim dalıdır şeklinde cevaplanabilir. Yunanca kökenli bu kelimede “psyche” nefes ve ruh manasında iken “logia“ araştırma demektir. Birçok bilim dalı ile yakından bağlantılı olan bu alana dair çalışmalar, nispeten daha geç yürütülmeye başlanmıştır.  Psikolojinin, felsefe ve biyoloji ile yoğrulduğu iddia edilir. Tıp, sosyoloji, antropoloji ve dilbilim gibi farklı disiplinler ile kurduğu bağ da oldukça güçlüdür.

Bu mesleği yapan birçok profesyonel; eğitim kurumlarında, kliniklerde, hastanelerde, çeşitli özel işletmelerde ve devlet kurumlarında istihdam edilmektedirler. Psikolojinin etkilerinde incelediğimiz gibi çeşitli alanlarda çalışabilen bireyler, mental rahatsızlıklardan hak sağlığına ilişkin politikalar geliştirmeye kadar birçok farklı alanda kişileri ve kurumları desteklerler.

Bilimsel yöntemlere dayanır:

Bu maddede doğru bilinen bir yanlışı inceleyeceğiz.

Eskiden beri inanılan bir düşünceye göre bu alanda çalışanlar genellikle sağduyu ile hareket ederler. Bu, kesinlikle büyük bir yanlıştır. Gözlemlediğimiz ruh sağlığı uzmanlarının birtakım tedavilere başvururken çok profesyonel olması, çeşitli yöntemleri karşılaştırıp gözlem yapmadığı anlamına gelmez.

Hayatın her yerindedir:

Bu alanla sadece alışkanlıklarımızda veya mental sağlığımızla ilgili memnuniyetsiz olduğumuz zamanlarda karşılaştığımızı sanıyorsan, epey yanılıyorsun demektir. Zihinsel ve fiziksel sağlığı birbirinden bağımsız düşünmek, hedeflerine ulaşmanı yavaşlatabilir. Egzersiz programına bağlı kalmak, seni motive edecek şeyleri bulmandan geçer ve bu da bir araştırma konusudur.

Bir başka örneği incelediğimizde ise bu disiplinin satın alımlarımızda da önemli bir rolü olduğunu söyleyebiliriz. Hayatımızın her anında karşımıza çıkan reklamlar, seni etkileyip alışveriş yapmaya yönlendiren sihirli sözcükler ve aldığın hizmetin kalitesini artıran birçok unsur, yapılan psikolojik araştırmalarla elde edilen verilerin eseridir.

İnsan yaşamını iyileştirir:

Psikoloji, hayatın birçok alanına dokunan zengin ve oldukça keyifli bir alandır. Bireylerin nasıl düşündükleri, nasıl hissettikleri ve nasıl davrandıkları ile ilgilenen bilim insanları, insanların birçok alandaki sorunlarını çözmeye çalışır. Birçok ruh sağlığı uzmanı, yaşamını zihinsel rahatsızlıklardan muzdarip insanlara iyi gelmeye adar ve bunun için çeşitli sağlık kuruluşlarında ya da uygulama alanlarında çalışır. Yaptıkları bu çalışmalar kimi zaman kişi özelinde kimi zaman da daha çok insanın hayatında birçok iyileşme sağlar.

Bu Bölüm Öğrenciler İçin: Psikoloji Senin İçin Doğru Alan Mı?

İçerik boyunca, psikoloji nedir sorusunu cevaplar nitelikte birçok bilgi sunmaya çalıştık. Şimdi ise soruları biz soruyor, evet hayırlı cevaplar vermeni bekliyoruz:

  1. Bu konuda ders almak hoşuna gider mi?
  2. Deneyler, istatistikler ve araştırmalar ilgini çekiyor mu?
  3. Alan içinde farklı kariyer seçenekleri hakkında düşündün mü?
  4. İnsanlara yardım etmekten zevk alır mısın?
  5. Problem çözmekten hoşlanır mısın? Stresle başa çıkma konusunda iyi misin?
  6. Başkaları ile çalışmak seni mutlu eder mi?

Evetler çoğunluktaysa:

Tebrikler! Keyifle çalışacağın, uzun yıllar boyunca sürdürmek isteyeceğin o mesleği bulmuş olabilirsin. Soruların çoğunu evet şeklinde cevaplaman, bu alana yatkın olman konusunda sana fikir verebilir. Son kararı vermen halinde konu hakkında araştırma yapıp hangi alanda uzmanlaşacağını düşünmen, hayallerini somutlaştırarak daha güçlü bir adım atmanı sağlayabilir.

Hayırlar çoğunluktaysa:

Psikoloji senin için en doğru karar olmayabilir. Buna karşın bu ihtimali dışarıda bırakmak yerine seni doğru şekilde yönlendirecek bir akademik danışman ile görüşmen, aklındaki düşüncelerin biraz daha netleşmesini sağlayabilir.

Gelelim cevap anahtarına:

  1. Meslek seçimindeki ilk kriterlerden biri, o alana karşı tutkumuz olup olmadığıdır. Psikoloji nedir sorusunun cevabını aradığın dersleri görürken keyif almak, başarı oranını da yükseltebilir.
  2. Sorulara cevap ararken yapılan şeylerden biri de deneysel yöntemlerin ve istatistiklerin dünyasına girmektir. Araştırma odaklı bir kariyer planlamıyorsan bile bu noktada sonuçlar ve yorumlamalar ile ilgili birtakım dersler alman gerektiğini belirtmeliyiz.
  3. Disiplin içinde değerlendirebileceğin birçok fırsat mevcuttur. İçeriğin başında bahsettiğimiz klinik psikolojiden adli psikolojiye kadar birçok alanda iş bulabilirsin.
  4. İnsanlara yardımcı olup onların huzurla yaşamasını sağlamaya çalışmak, bu mesleğin doğasını oluşturur. Bir okulda öğrencilere destek verebilirken başka bir ortamda çalışan refahı üzerine düşünebilir, projelerini hayata geçiren kişilere yardımcı olabilirsin.
  5. Her meslekte olduğu kadar, bu meslekte de stresli anlar yaşamak mümkündür. Yapmak istediğin meslek, karşılaşacağın çeşitli problemler nedeniyle zorlayıcı olabilir. Hastalarla birebir iletişimi olan ruh sağlığı uzmanlarının yaşadığı zorluklar bu konuya örnek teşkil edebilir.
  6. Psikoloji eğitimi almış insanlar, uzmanlaştıkları alanın niteliğine göre birçok insanla çalışabilirler. Eğitim kurumunda çalışan birinin çalışma arkadaşları öğretmenler, bir klinikte veya hastanede çalışan birinin çalışma arkadaşları ise hemşireler olabilir. Tercih etmeyi düşündüğün meslek bolca insan etkileşimi gerektirir.

 

 

 




200'den fazla uzman psikolog arasından sana en uygun psikolog ile istediğin yerden 7-24 online terapiye başlamak için hemen uygulamayı indir!