Ποια Είναι τα Θετικά και τα Αρνητικά της Κοινωνικής Δικτύωσης; | Οι Επιπτώσεις στην Ψυχική μας Υγεία

Τι Είναι η Κοινωνική Δικτύωση;

Πριν εξετάσουμε τα θετικά και τα αρνητικά της κοινωνικής δικτύωσης, αξίζει να ξεκινήσουμε με έναν ορισμό.

Με τον πιο απλό τρόπο, η κοινωνική δικτύωση αναφέρεται σε διαδικτυακές πλατφόρμες που επιτρέπουν στους ανθρώπους να αλληλεπιδρούν μεταξύ τους με διάφορους τρόπους. Παραδείγματα τέτοιων πλατφορμών είναι το Facebook, το Snapchat, το Instagram, το Twitter, το LinkedIn και το YouTube.

Η διαδικτυακή μας «ταυτότητα» μπορεί να διαφέρει από πλατφόρμα σε πλατφόρμα. Για παράδειγμα, στο Instagram μπορεί να μοιραζόμαστε στιγμές διασκέδασης, ενώ στο LinkedIn προβάλλουμε μια πιο επαγγελματική εικόνα.

Ποια Είναι τα Θετικά της Κοινωνικής Δικτύωσης;

Ενισχύει τις Κοινωνικές Σχέσεις

Η κοινωνική δικτύωση διευκολύνει τη δημιουργία νέων γνωριμιών και ενισχύει τις ήδη υπάρχουσες σχέσεις. Το γεγονός ότι μπορούμε να επικοινωνήσουμε εύκολα με άτομα που γνωρίζουμε στην πραγματική ζωή μάς κάνει να νιώθουμε πιο κοντά τους.

Ένα από τα αναμφισβήτητα πλεονεκτήματα της τεχνολογίας είναι ότι γεφυρώνει αποστάσεις. Άνθρωποι που ζουν σε διαφορετικές πόλεις ή χώρες μπορούν να διατηρούν επαφή, αποτρέποντας την αποξένωση.

Επιπλέον, πολλοί άνθρωποι νιώθουν λιγότερη αμηχανία όταν επικοινωνούν διαδικτυακά, γεγονός που διευκολύνει τη δημιουργία νέων σχέσεων.

Η επαφή με άτομα διαφορετικών πολιτισμών, θρησκειών και εθνοτήτων ενισχύει την ανεκτικότητα και τον σεβασμό στη διαφορετικότητα — ιδιαίτερα σημαντικό για τα παιδιά.

Προσφέρει Χώρο Έκφρασης

Τα social media δίνουν τη δυνατότητα στους χρήστες να εκφραστούν, να μοιραστούν τα ενδιαφέροντά τους και να ανακαλύψουν νέα χόμπι.

Η υποστήριξη και η αναγνώριση που λαμβάνουμε μέσω likes και σχολίων μπορεί να αυξήσει την αυτοεκτίμηση και να ενεργοποιήσει την απελευθέρωση ντοπαμίνης, κάνοντάς μας να νιώθουμε καλά.

Ωστόσο, η ανάγκη για συνεχή έλεγχο και επιβεβαίωση μπορεί να αποτελέσει τη σκοτεινή πλευρά αυτού του πλεονεκτήματος.

Διευκολύνει την Πρόσβαση στην Πληροφορία

Το διαδίκτυο μας επιτρέπει να έχουμε άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες από όλο τον κόσμο. Νέα, απόψεις και διαφορετικές οπτικές γωνίες είναι διαθέσιμες με ένα μόνο κλικ.

Ωστόσο, είναι σημαντικό να προσέχουμε τη παραπληροφόρηση και να επαληθεύουμε τις πηγές μας.

Ποια Είναι τα Αρνητικά της Κοινωνικής Δικτύωσης;

Μπορεί να Βλάψει την Αυτοεκτίμηση

Η συνεχής έκθεση σε «τέλειες» εικόνες, πολυτελείς ζωές και φίλτρα μπορεί να οδηγήσει σε συγκρίσεις και αισθήματα ανεπάρκειας, ανασφάλειας ή ζήλιας.

Ακόμη κι αν γνωρίζουμε ότι αυτές οι εικόνες δεν αντικατοπτρίζουν την πραγματικότητα, μπορεί να επηρεάσουν αρνητικά την ψυχολογία μας.

Δημιουργεί Φόβο Μήπως Χάσουμε Κάτι (FOMO)

Ο φόβος της απώλειας εμπειριών (Fear of Missing Out) μπορεί να μας κρατά συνεχώς συνδεδεμένους στο κινητό μας, αυξάνοντας το άγχος και την ανάγκη για συνεχή ενημέρωση.

Ενισχύει την Υπερβολική Αυτοεστίαση

Η συνεχής προβολή του εαυτού μας στα social media μπορεί να μειώσει την επένδυση στις πραγματικές μας σχέσεις. Η αναζήτηση επιβεβαίωσης μέσω likes μπορεί να οδηγήσει σε απογοήτευση και αμφιβολία για την αξία μας.

Η εμμονή με selfies και η συνεχής παρατήρηση του εαυτού μας μπορεί να ενισχύσει τη δυσαρέσκεια με την εικόνα μας.

Μπορεί να Πυροδοτήσει Κατάθλιψη

Έρευνες δείχνουν ότι η συχνή χρήση των social media σχετίζεται με αυξημένα επίπεδα άγχους, μοναξιάς και καταθλιπτικών συμπτωμάτων, ιδιαίτερα σε νέους ενήλικες.

Ενδείξεις Ότι Μπορεί να Έχεις Εθισμό στα Social Media

Δυσφορείς όταν δεν μπορείς να ελέγξεις τις εφαρμογές;
Χάνεις συχνά συζητήσεις επειδή είσαι στο κινητό;
Αναβάλλεις υποχρεώσεις;
Λες ψέματα για τον χρόνο που περνάς online;
Νιώθεις ότι η ζωή σου είναι πιο βαρετή από των άλλων;
Απομακρύνθηκες από φίλους και οικογένεια;

Σημάδια Ότι Χρειάζεσαι Διάλειμμα

Αν συγκρίνεις συνεχώς τον εαυτό σου
Αν χρησιμοποιείς τα social media μηχανικά
Αν το περιεχόμενο δεν σου προκαλεί πια χαρά
Αν η δημοσίευση είναι πιο σημαντική από τη στιγμή
Αν το κινητό είναι το πρώτο και το τελευταίο πράγμα που κοιτάς μέσα στη μέρα

Τι Είναι το Ψηφιακό Detox;

Το ψηφιακό detox είναι η συνειδητή απομάκρυνση από ηλεκτρονικές συσκευές ή συγκεκριμένες διαδικτυακές πλατφόρμες για ένα χρονικό διάστημα.

Ποια Είναι τα Οφέλη του Ψηφιακού Detox;

Βελτιώνει τη Συγκέντρωση

Μειώνει τους περισπασμούς και βοηθά στην ουσιαστική παρουσία στις δραστηριότητες και τις σχέσεις.

Μειώνει το Στρες

Η απομάκρυνση από αρνητικές ειδήσεις και συγκρίσεις μπορεί να μειώσει τα επίπεδα άγχους.

Βοηθά στον Έλεγχο του Χρόνου

Σου επιτρέπει να επαναξιολογήσεις πόσο χρόνο αφιερώνεις στα social media και να τον αξιοποιήσεις πιο συνειδητά.

Πώς να Κάνεις Ψηφιακό Detox

Καθόρισε τι θέλεις να αλλάξεις
Θέσε ρεαλιστικούς στόχους
Βρες υποστήριξη από φίλους
Αξιολόγησε την πρόοδό σου
Σκέψου μακροπρόθεσμα

Κυβερνοεκφοβισμός: Μια Ψηφιακή Απειλή

Ο κυβερνοεκφοβισμός είναι η σκόπιμη παρενόχληση ή ταπείνωση μέσω διαδικτυακών πλατφορμών. Μπορεί να επηρεάσει σοβαρά την ψυχική υγεία παιδιών, εφήβων αλλά και ενηλίκων.

Σε τέτοιες περιπτώσεις, είναι σημαντικό να διατηρείς αποδεικτικά στοιχεία και να ζητάς βοήθεια.

Πηγές

How to Do a Digital Detox for Less Stress, More Focus, Mental Health, 2021
The Psychology of Cyberbullying, Arlin Cuncic, MA, 2022
The Link Between Social Media and Mental Health, Sherri Gordon, 2021
Excessive Social Media Use Comparable to Drug Addiction, Sherri Gordon, 2019