Hipnoz Nedir?

Hipnoz Nedir?

Terappin | Online Psikolog

Terappin Blog
24.10.2022 tarihinde oluşturdu.

Halk arasında hipnoz ile uyku arasında benzetme yapılsa da hipnozu bu şekilde bir benzetmenin öznesi haline getirmek pek doğru olmaz. Hipnoz; yüksek telkin edilebilirlik, odaklanmış dikkat ve canlı fanteziler gibi kavramlar ile daha iyi açıklanabilir.

Hipnoz, üzerine rivayetler geliştirmeye oldukça açık bir konu. Gerek sosyal medyada gerek ise dizi ve film sektöründe hipnozun ele alınış biçiminin de bu rivayetleri beslediğini söylebiliriz. Eminiz hipnozun ne olduğunu sorsak, net bir tanım yapabilecek pek az kişi buluruz. Hele ki hipnozun tıbbi yönleri söz konusu olduğunda, bilgi eksiklikleri göz ile görülür hale gelebilmektedir. Üzerine bunca yanlış, eksik varsayım yüklenen hipnozu ele alarak bu konudaki kafa karışıklıklarını gidermeyi istedik. Bu yazımızda sizlere kapsamlı bir hipnoz anlatısı sunacağız. Yazı boyunca yanıtlayacağımız sorular sayesinde hipnozun gerçekten ne anlama geldiğini, nasıl ve neden uygulandığını ve en önemlisi hipnozun tıp dünyasında nasıl bir yeri olduğuna dair detaylı bilgi sahibi olabileceksiniz:

 

Hipnoz Nedir?

Hipnozun Tarihçesi

Hipnoz Tıbbi Bir İşlem Midir?

Hipnoz Türleri Nelerdir?

Hipnoz Hangi Durumlarda İşe Yarar?

Hipnozun Etkileri Nelerdir?

Hipnoza Dair Nelere Dikkat Edilmeli?

Hipnoza Yönelik Tehlikeler Nelerdir?

 

Hipnoz Nedir? 

Hipnoz; trans benzeri zihinsel bir durumdur. Hipnoz esnasında bireylerin dikkati, konsantrasyonu ve telkin edilebilirliği artar. Halk arasında hipnoz ile uyku arasında benzetme yapılsa da hipnozu bu şekilde bir benzetmenin öznesi haline getirmek pek doğru olmaz. Hipnoz; yüksek telkin edilebilirlik, odaklanmış dikkat ve canlı fanteziler gibi kavramlar ile daha iyi açıklanabilir. Hipnoz edilen kimseler genellikle uykulu ve dış dünyadan soyutlanmış bir görünüşte olur, fakat bu görünüşe aldanmamak gerekir; çünkü hipnoz edilen kişilerin farkındalığı yerli yerinde durur. O halde hipnozu kişinin kontrol mekanizmasını yok eden ya da kişiyi uykuya dalmaya zorlayan bir çeşit büyü gibi görmekten kaçınmalıyız.

 

Hipnozun Tarihçesi 

Hipnoz ve benzeri transa geçirme yöntemlerinin kökleri, bu yöntemlerin kullanımı aslında binlerce yıl öncesine dek uzanır. Hipnozun büyüyüp gelişmesi ise tam olarak 18. yüzyılın sonlarına denk gelmektedir. Bu dönem Franz Mesmer isimli bir doktorun çalışmaları, hipnozun yayılmaya başlamasına önayak olmuştur. Doktor Mesner mistik görüşlere sahip bir doktor olduğundan, hipnoz uygulamaları kötü bir başlangıç yapmışsa da zaman ile Mesner’in daha bilimsel bir çizgiye yönelmesi ile hipnoz da aynı çizgide ilerleme kaydeder hale geldi. 19. yüzyılın sonlarına doğru ise hipnotizma, artık psikoloji alanında da önemli sayılmaya başladı. Fransız Nörolog Jean-Martin Charcot, o zamanlar adına histeri denen duygu durumundan şikayetçi kadınları hipnoz ile tedavi etmeyi tercih etti. Charcot’un çalışmaları, Sigmund Freud’u ve dolayısıyla psikanalizin gelişimini de doğrudan etkilemiştir. Günümüze yakın zamanlarda ise hipnozun tam olarak nasıl çalıştığını anlayabilmek adına çeşitli teoriler ortaya atıldı. Bu teorilerden en yaygın olarak bilineni, Amerikalı Psikolog Ernest Hilgrad’ın geliştirdiği ‘‘Neo-Ayrışma Teorisi’’dir. Hilgrad bu teoride, hipnoz edilen insanların iki farklı zihinsel aktivite akışına sahip olduğundan; yani bölünmüş bir bilinç yaşadığından bahseder. Bilinç akışlarından biri hipnozu gerçekleştiren kişinin telkinlerine yanıt verirken, diğer bilinç akış ilgili bilgileri hipnoz etkisindeki kişinin bilinçli farkındalığının dışına çıkarır.

 

 

 

Hipnoz Tıbbi Bir İşlem Midir? 

Daha önce de bahsettiğimiz gibi hipnoz, adına birçok rivayetin üretildiği bir işlemdir. Hipnoz denildiğinde, bir önceki başlıkta bahsettiğimiz şekilde bir tanım yapabilecek pek az kişi bulunur. Bu rivayetler ve yanlış yorumlamalar, hipnoza bambaşka ve belki de olumsuz bir algı yüklerken; aslında olan çok başkadır. Hipnoz, terapi süreçlerine dahil edilebilecek kadar önemsenen ve tedavi ediciliği tıp dünyasında bilinen bir yöntemdir. Hipnozun ağrıları ve kaygıları gidermeye yardımcı etkisi, bilimsel çalışmalarla da kanıtlanmıştır. Buna ek olarak, hipnozun demans üzerinde de tedavi edici bir gücü olabileceği iddia edilmektedir. Elbette bu her tür hipnoz için geçerli değildir. Hipnozun kimi türleri, tıbbi olarak sayılmaz. Yine de tıbbi görülen bir hipnoz türü de vardır.

 

Hipnoz Türleri Nelerdir? 

Hipnozun üç ana türü mevcuttur. Bu türlerden biri tıbbidir, diğer ikisi ise kişiseldir:

  1. Güdümlü Hipnoz: Güdümlü hipnozda, hipnotik etkiyi yaratabilmek için uygulamacı kişi müzik, kaydedilmiş talimatlar gibi araçlar kullanır. Online ortamlarda (internet siteleri, mobil uygulamalar vb.) çoğunlukla bu hipnoz türü kullanılır.
  2. Hipnoterapi: Hipnoterapi, hipnozu tıbbi kılan türdür desek; yanlış bir betimleme yapmış olmayız. Bunun nedeni, hipnoterapinin psikoterapiler esnasında lisanslı doktorlar ve psikologlar tarafından kullanılıyor olmasıdır. Hipnoterapi türü; travma sonrası stres bozukluğu (PTSD), anksiyete, depresyon, yemek bozuklukları gibi durumları tedavi ederken başvurulan türdür.
  3. Kendi Kendine Hipnoz: Kendi kendine hipnoz, kişinin kendi kendine hipnotik bir etkiye kapılması durumunda ortaya çıkan hipnoz türüdür. Kişiler bu türü, çoğunlukla, aşırı stresli olduklarında bu stresi yönetebilmek veya ağrı/acı çektiklerinde bunu en aza indirgemeye çalışmak üzere uygular.

 

Hipnoz Hangi Durumlarda İşe Yarar? 

Hangi durumlarda hipnoza başvurabileceğinizi, işe yarar sonuçlar elde edebileceğinizi merak ettiğinizi tahmin ediyoruz. Aşağıda sıralayacağımız tüm sağlık sorunlarının tedavisinde hipnozun iyileştirici etkisi bilimsel araştırmalar yolu ile kanıtlanmıştır. Eğer siz de az sonra sıralayacağımız sağlık sorunlarından muzdaripseniz, hipnozu tedavinize bir alternatif yol olarak görebilirsiniz:

  • Kaygıların giderilmesi
  • Demans semptomlarının azaltılması
  • Kemoterapi gören kanser hastalarının bulantı ve kusmalarının azaltılması
  • Doğum ağrılarının azaltılması
  • Diş tedavileri esnasında yaşanan ağrıların azaltılması
  • Siğil, sedef gibi çeşitli cilt problemlerinin azaltılması
  • Romatoid artrit gibi kronik ağrıların tedavisine destek olunması
  • İrritabl bağırsak sendromu (IBS) kaynaklı semptomların azaltılması
  • Dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) semptomlarının belirli bir kısmının yönetimi

 

Tüm bunlara ek olarak hipnoz; yaygın biçimde kilo verme, sigarayı bırakma ve yatak ıslatmayı önleme gibi davranış değişiklik süreçlerinin de bir parçası olarak kullanılmaktadır.

 

 

Hipnozun Etkileri Nelerdir?

Hipnozun kendisi bir yana, yarattığı etkiler de büyük merak konusu olabilmektedir. Hipnoz edilen kişinin ne gibi etkiler yaşayacağı ise tamamen kişinin kendisine bağlıdır. Özetle, hipnozun etkileri kişiseldir ve bu sebeple kişiden kişiye değişkenlik gösterebilir. Kimileri hipnoz esnasında gerçekten kopmuşluk ya da aşırı gevşeme hissederken kimileri eylemlerinin kendi iradeleri dışında gerçekleşiyor olduğunu dahi hissedebildiğini aktarmaktadır. Bazılarının ise hipnoz süresince farkındalık halini korduğu ve konuşabildiği de bilinir. Gemiş yıllarda Amerikalı Psikolog Ernest Hilgrad tarafından gerçekleştirilen deneylerde hipnoz ile algıların nasıl kullanılabileceği çok çarpıcı bir şekilde görülmüştür. Hilgrad, hipnotize ettiği bir deneğe kolunda ağrı hissetmemesi için talimat verdikten sonra aynı deneğin kolunu içi buz dolu bir suya yerleştirdi. Hipnotize olmamış kimseler ağrı sebebiyle kısa süre içerisinde kollarını sudan çıkarmak zorunda kalırken, hipnotize olmuş denek; hiçbir ağrı hissetmeden uzunca bir süre kolunu buzlu suda bırakabilmiştir.

 

Hipnoza Dair Nelere Dikkat Edilmeli?

Birkçok kimse, hipnoz edilemeyeceğini düşünse de araştırma sonuçları bunun tam tersini göstermektedir. Araştırmalardan çıkan bazı bulgular şunlardır:

  1. İnsanların %10 ila %15’i hipnoza karşı duyarlıdır.
  2. Çocuklar hipnoz edilmeye daha yatkındır.
  3. Fantezilere kolay kapılabilen insanlar, hipnoz edilmeye daha yatkındır.
  4. Yetişkinlerin yaklaşık %10’u hipnoz edilmenin zor ve hatta imkansız olduğunu düşünmektedir.

 

Hipnoz ile ilgiliyseniz, hipnoza karşı deneyime açık bir zihin durumu ile yaklaşmanız gerekir. Hipnozu olumlu yönleriyle algılayanlar, hipnoz işlemine daha iyi tepki verir. Hipnoza inanmayan birinin bu işlemden verim alması oldukça zordur. Hipnoterapiye başvurmak istiyorsanız, hipnozun terapötik bir araç olarak kullanımı hakkında bilgi ve deneyim sahibi bir profesyonel ile çalışmanız şarttır. Bilgi ve deneyim eksikliği, hipnoz tecrübenizi fazlasıyla olumsuz etkileyerek hipnoza yönelik inancınızı kırabilir, vakit kaybetmenize neden olabilir. Ayrıca internet ortamlarında rastlanan hipnoz uygulamaları ve kişinin kendi kendine hipnoz uygulama çabaları da aynı şekilde hipnoza olan bakışınızı kötü yönde değiştirebilir. Profesyonel olarak hipnoz yapan kimselerin, üst makamlarca onaylı eğitim programlarından geçerek bu konuda yetkin olduklarını resmen kanıtlamış olmaları beklenir. Bu gibi profesyonelleri araştırırken, eğitim geçmişlerini ve hipnoza yönelik mesleki tecrübelerini de dikkatlice incelemelisiniz. Anlayacağınız, hipnoz öncesi detaylı araştırmak yapmak şarttır. Araştırma boyunca profesyonellere dair şu sorulara cevap arayabilirsiniz.

 

  1. Lisans ve yüksek lisans öğreniminizi hangi alanda tamamladınız?
  2. Hipnoterapi alanına ne zaman ve neden yöneldiniz?
  3. Hipnoterapiyi nasıl bir işlem olarak tanımlarsınız?
  4. Hipnoterapiye yönelik hangi kurumlardan, ne kadar süre eğitim aldınız?
  5. Hipnoterapi seanslarımızdan neler beklemeliyim?
  6. Hangi profesyonel kurumlar ile ne zamandır bağlantı içerisindesiniz?
  7. Ne kadar zamandır hipnoterapi uyguluyorsunuz?
  8. Hipnoterapi için neden sizi tercih etmeliyim?

 

Bu sorulara verilen cevaplar tatmin edici düzeyde ise gönül rahatlığı ile hipnoterapi seanslarına başlayabilirsiniz.

 

Hipnoza Yönelik Tehlikeler Nelerdir?

Hipnozun çokça kez yanlış anlaşıldığını daha önce de belirtmiştik. Bu yanlış anlaşılmaları basit, sıradan ya da masum görmek doğru olmaz; çünkü bu yanlış anlaşılmalar, beraberinde tehlike yaratacak durumları da getirebilir. Bu tehlikeleri listeleyerek, sizlerin böylesi durumlara düşmemeniz için yol göstermek isteriz:

 

  • Hipnoz sırasında amnezi yaşanabilir. Genellikle insanlar hipnoz boyunca yaşanan her şeyi hatırlasalar da böyle bir ihtimal de mevcuttur. Bu, çok nadir rastlanan bir durumdur; ancak yine de bilmenizde fayda olduğunu düşünüyoruz. Hipnozun hafıza üzerinde ciddi bir etkiye sahip olabilmesi söz konusu olabilir. Bahsi geçen amneziye posthipnotik amnezi adı verilir. Posthipnotik amnezi, kişinin hipnoz öncesi veya hipnoz esnasında yaşananları unutmasına yol açabilir. Bu, kulağa korkutucu gelse de sınırlı ve geçici bir durumdur.
  • Hipnozun hafıza üzerinde pozitif etkileri olduğu bilinse de popüler medya mecralarında bu etkinin gereğinden fazla abartılması, yanlış anlaşılmaları da körükledi. Bilimsel araştırmalar, hipnozun hafızayı geliştirme ve güçlendirmede kullanılamayacağını; aksine hipnozun anıları çarpıklaştırarak kişileri yanılgıya düşürebileceğini ortaya koymuştur.
  • Rıza olmaksızın hipnotize edilebilmenin gerçek olduğu düşünülse de böyle bir şey olası değildir; çünkü hipnoz, gönüllü katılım ile gerçekleşen bir işlemdir ve isteklerinize aykırı davranışlarda bulunmaz mümkün kılınamaz. Öte yandan, hipnozun hipnoz edilen üzerindeki etkisi kişiden kişiye değişkenlik gösterebilir. Bilimsel çalışmalar, telkin edilebilirlik oranı yüksek kişilerde kontrol duygusunun da yüksek seyrettiğini göstermiştir.
  • Hipnoz performansı artırmada kullanılabilir; fakat bu mevcut fiziksel yeteneklerinizden öteye geçebileceğiniz manasına elbette gelmez. İnsanların belirli yetileri ve bir kapasitesi vardır. Bunu hipnoz ile aşmayı beklemek, gerçekçi bir beklenti olmayacaktır.
  • Baş ağrısı, baş dönmesi, uyuşukluk hissi ve anksiyete; hipnoz esnasında ya da sonrasında görülebilen yaygın yan etkilerdir. Bu yan etkilerin oluşabileceğinin bilincide olmadığınız takdirde paniğe kapılarak mevcut durumunuzu daha da negatif bir yönde ilerletebilirsiniz.

 

Sıkça Sorulan Sorular: 

Hipnoz Nedir? 

Hipnoz, transa geçme halinin benzeri bir zihinsel durumdur. Sıklıkla uykuya dalmaya benzetilen hipnoz deneyimi, sanılanın aksine uykuya dalış ile alakalı değildir; çünkü uyku sırasında kişiler gerçeklikten kopar. Hipnozda ise farkındalık söz konusudur. Hipnoz uygulanan kişinin yalnızca dikkati, konsantrasyonu ve telkin edilebilirliği artar. Gerçeklikten kopuş yaşanmaz.

 

Hipnoz Tıbbi Bir Şey Mi?

Bu sorunun esas yanıtı evet; zira hipnozu uygulayan kişinin bu konuda profesyonel biri olması ve hipnozu bir çeşit terapi olarak uygulaması beklenir. Hipnoterapi adı verilen hipnoz türü tam da tıbbi olarak hipnozun kullanımı ile alakalıdır; ama güdümlü hipnoz ve kendi kendine hipnoz gibi hipnoz türleri de mevcuttur ki bu türler sanal ortamda uygulanan ve kişinin kendi kendine uyguladığı hipnoz türleridir, tıbbi olmaktan da bu sebeple uzaktır. Çeşitli sağlık sorunlarına yönelik fayda beklentisi içerisindeyseniz, mutlaka hipnoterapiye yönelmelisiniz.

 

Hipnoza Hangi Durumlar İçin Başvurulabilir? 

Kaygıların giderilmesi, demans semptomlarının azaltılması, emoterapi gören kanser hastalarının bulantı ve kusmalarının azaltılması, doğum ağrılarının azaltılması, diş tedavileri esnasında yaşanan ağrıların azaltılması, siğil, sedef gibi çeşitli cilt problemlerinin azaltılması, romatoid artrit gibi kronik ağrıların tedavisine destek olunması, İrritabl bağırsak sendromu (IBS) kaynaklı semptomların azaltılması, dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) semptomlarının belirli bir kısmının yönetimi gibi durumlarda hipnoz, alternatif bir tedavi yöntemi olarak kullanılabilir. Ayrıca kilo verme, sigarayı bırakma ve yatak ıslatmayı önleme gibi davranış değişiklik süreçlerinde de hipnoz yöntemi kullanılmaktadır. Bilimsel çalışmalar, hipnozun bahsi geçen problemlerde etkili olabileceğine işaret eden bulgular ile doludur.

 

 

Hipnoz Herkeste Aynı Etkiyi Yaratır Mı? 

Hayır, hipnoz tamamen kişisel bir deneyimdir; yani herkeste aynı etkiyi yaratmaz, sonuçları doğurmaz. Hipnoz edilen farklı farklı insanlar, hipnozun bedenlerinde yarattıklarına dair birbirinden farklı yanıtlar vermiştir. Bu da hipnozun herkes için aynı şekilde işleyen bir uygulama olmadığının en büyük kanıtıdır. Bazıları hipnoz esnasında gerçekten kopmuşluk ya da aşırı gevşeme hissederken bazıları da eylemlerinin kendi iradeleri dışında gerçekleşiyor olduğunu dahi hissedebildiğini aktarmaktadır. Bazılarının ise hipnoz süresince farkındalık halini korduğu ve konuşabildiği de görülür.

 

 

Hipnozda En Dikkat Edilmesi Gerek Nokta Nedir? 

Hipnozun kilit noktası işin ehli profesyoneller tarafından gerçekleştirilmesidir. Hipnozu alelade bir yerde, sıradan bir kimseye uygulatmak büyük bir hata olacaktır. Profesyonel kişilerce gerçekleştirilmeyen hipnoz, hiçbir etki yaratmayacağından hem vakit kaybı olacaktır hem de hipnoza yönelik olumlu düşüncelerinizi sarsarak inancınızı yıkacaktır. Eğer hipnoz tedavisi görmek istiyorsanız, mutlaka derinlemesine bir araştırma yapmalı ve hipnozu uygulayacak kişinin eğitimli ve hipnoz gerçekleştirmeye resmen uygun görülen biri olduğundan emin olmalısınız. Şu soruları sorarak hipnoterapi seanslarınızı gerçekleştirecek profesyonele dair sağlam fikirler edinebilirsiniz:

  1. Lisans ve yüksek lisans öğreniminizi hangi alanda tamamladınız?
  2. Hipnoterapi alanına ne zaman ve neden yöneldiniz?
  3. Hipnoterapiyi nasıl bir işlem olarak tanımlarsınız?
  4. Hipnoterapiye yönelik hangi kurumlardan, ne kadar süre eğitim aldınız?
  5. Hipnoterapi seanslarımızdan neler beklemeliyim?
  6. Hangi profesyonel kurumlar ile ne zamandır bağlantı içerisindesiniz?
  7. Ne kadar zamandır hipnoterapi uyguluyorsunuz?
  8. Hipnoterapi için neden sizi tercih etmeliyim?

 

 

 

 

Hipnozun Yaratacağı Tehlikeler Mevcut mu? 

Hipnoz kaynaklı posthipnotik amnezi, baş ağırı veya dönmesi, uyuşukluk, anksiyete gibi fiziksel yan etkiler yaşamak mümkündür. Ayrıca hipnozdan gerçekçi beklentilere sahip olmamak da bir başka tehlike sayılabilir; çünkü beklentilerin aşırı yüksek ve gerçekten uzak olması, hipnoza yönelik olumlu algılarınıza yıkıcı bir darbe vurabilir. Hipnoz öncesi, esnasında ve sonrası yaşanabilecek olası durumlar; hipnozun tehlike içermeyen bir yöntem olmadığını gözler önüne sermektedir. Üstelik bu gibi tehlikeler, hipnoza yönelik yanlış varsayımlarla birleşince her şeyi içinden çıkılmaz bir hale getirerek kafaları daha da karıştırabilir. Bu durum, sizi ürkütmesin lütfen. Her tedavi yönteminin bu gibi yan etkisel olasılıkları vardır. Bunlar, tedavinin korkup kaçılacak bir şey olduğuna kesinlikle işaret etmez. Rivayetlere kulak asmamak, tehlikelerin farkında şekilde hareket etmek yeterlidir.

 

 




200'den fazla uzman psikolog arasından sana en uygun psikolog ile istediğin yerden 7-24 online terapiye başlamak için hemen uygulamayı indir!