Renklerin Anlamları ve İnsan Psikolojisi Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Yazan: Terappin | 29 Kasım 2022 tarihinde yayınlandı. 19 Ocak 2023 tarihinde güncellendi.

Sunum yapacaksan beyaz, romantik bir randevuya çıkacaksan kırmızı, şık bir davete katılacaksan siyah… Çoğumuz önemli günlerde hangi rengi giyeceğimizi veya vakit geçirdiğimiz alanlarda görmek istediğimiz renkleri özenle seçeriz. Peki, bu renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkileri ve anlamları üzerine hiç düşündün mü? Hazırladığımız bu içerikte, renklerin psikolojimiz ve hayatımızdaki yerine değinmeye çalışacağız.

 Renklerin İnsan Psikolojisi Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

 

Kırmızı

 

Beyaz

 

Mavi

 

Yeşil

 

Sarı

 

Mor

 

Siyah

 

Turuncu

 

Pembe

 

 Kahverengi

 

Renkler Hakkında Merak Edilenler:

  • Renklerin duygular üzerindeki etkisi nedir?
  • Kötülüğün rengi nedir?
  • Zekanın rengi nedir?
  • Depresyon rengi nedir?

 Renklerin İnsan Psikolojisi Üzerindeki Etkileri Nelerdir?

Renkler, ruh halini değiştirmek ve fizyolojik reaksiyonları değiştirebilecek kadar güçlü etkenlerdir. Araştırmacılar, kaydedilen aşamaların genellikle pratik kaygılar ile yapıldığını, konu hakkında yeteri kadar çalışma olmadığını düşünüyor. Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkileri bireye ve tecrübelere göre değişkenlik gösterse de bazı renkler, birçok coğrafyada benzer anlama gelebiliyor. Buna karşın renkler, aynı coğrafyada farklı anlamlara da gelebilir. Romantizm denince akla gelen ilk renk kırmızıdır. Aynı zamanda futbolda yanlış bir hareketin soncunda verilen cezaya işaret eder.

Sarı, turuncu, kırmızı sıcak renkler olarak adlandırılırlar ve bu renkler, sıcaklıktan öfke veya düşmanlığa kadar birçok anlam taşıyabilir. Spektrumun bir diğer tarafında bulunan yeşil, mavi, mor ise soğuk renklerdir. Sükûnet ve huzuru akıllara getiren renkler aynı zamanda hüzün ve yalnızlığı da ifade edebilirler.

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkileri birçok kişi tarafından onay alsa da bir görüş bu olguya şüphe ile yaklaşır ve bunun abartıldığına inanır. Bazı araştırmalar ise renklerin etkisinin geçici olduğunu savunur. Evrimsel bakış açısı ile yaklaştığımızda ise renklerin ilk çağlarda potansiyel tehlikelerden kaçınmak veya yemek bulmak adına hayati bir önem taşıdığını görürüz.

Şimdi, hayatımızın farklı alanlarında bizi zihinsel hatta bazen fiziksel olarak etkileyen renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerini mercek altına alalım:

 

 

 Kırmızı

 

Kırmızı, yarattığı etki ile kişilerde güçlü bir izlenim bırakır. Sıcak ve çelişkileri duyguları uyandıran kırmızı; aşkı, tutkuyu sembolize edebileceği gibi öfkenin de rengi olabilir. Sinirlenince yüzün, boynun halini alan renk düşünüldüğünde bu anlamın kazanılması gayet makul görünüyor. 2004 yılında olimpiyatlarda yapılan gözlem sonucunda kırmızı giyen sporcuların galibiyetinin daha fazla olduğu saptanmıştır. Bunun nedeni ise oyuncuların kendilerini daha baskın hissetmeleri ve daha agresif bir performans sergileyebilmelerine bağlanıyor. Yapılan araştırmalar, kırmızı renginin heyecanla da ilişkili olabileceğini ve kırmızı giyenlerde yüksek kan basıncı, solunum ve kalp atış hızında artış gözlemlenebileceğini söylüyor. Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerine baktığımızda iştah açan kırmızı, restoranlarda da sıklıkla tercih ediliyor. Günümüzde kırmızının güç ile ilişkilendirilmesi, bütün modern toplumlarda gözlemlenebilecek bir bağdır. İş dünyasında giyilen kırmızı kravatın, önemli ödül törenlerinde serilen kırmızı halının anlamının buradan geldiği düşünülebilir. Bu rengi giyen kişilerin daha alımlı gözükmesi de bundan kaynaklanıyor olabilir. 

Kırmızı rengin alımlı bulunmasının bir nedeni ise aynı zamanda onun arzu, tutku ve aşk ile olan bağıdır. 2008 yılında yapılan bir deneyde, erkeklere çeşitli kadın resimleri gösterildi ve onlara, hangilerini çekici buldukları soruldu. Aynı kadının kırmızı ve mavi renk giydiği deneyde, kadının kırmızı gömleği giymiş halini gören erkekler onu daha çekici buldular. Kırmızı aynı zamanda, uzun dalga oyu nedeniyle sarı ile birlikte en çok dikkat çekme potansiyeli olan renklerden biridir. Bu özelliği sayesinde tehlike anlarında yol göstermesi adına bu renk kullanılır. Yolda gördüğümüz trafik ışıklarının ve itfaiye araçlarının bu renkte olmasının bir nedeninin de bu olduğu söylenebilir.

 

 Beyaz

 

Diğer renklerde olduğu gibi beyazın da anlamı kişiye ve yaşadığı kültüre göre değişkenlik gösterebilir. Gelinlerin nikah törenlerinde tercih ettiği beyaz gelinlik saflığı ve masumiyeti temsil eder. Bununla birlikte, eskiden bu anlamı veren rengin eski geleneklere göre mavi olduğunu söyleyebiliriz. Tasarımcıların kullandıkları alanın daha geniş ve ferah görünmesi adına beyaz rengini kullanması olasıdır. Alana parlaklık katacak olan beyaz, aynı zamanda belirli bir bölümü vurgulayabilir ya da alanı minimalist bir görünüme kavuşturabilir. Buna karşın bembeyaz bir oda da soğuk bir atmosfer yaratabilir. Kişinin tecrübelerine göre anlamlanan renkler ile bu, kimisine hastaneyi anımsatabilir. Hastanelerde kullanım amacı ise daha steril bir görünüm yakalamaktır.

Pazarlamada da saflık, tazelik ve temizlik hissi adına kullanılabilen renk, aynı zamanda logodaki kontrastı artırmak için de kullanılabilir. Bu sayede tasarım da ön plana çıkarılıp vurgulanabilir. Beyazın farklı tonlarını, grinin veya bejin kullanıldığı minimalist logolar için de popüler bir fikir olarak karşımıza çıkar. Yapılan bir araştırmada beyaz, en sevilen 18 renk arasından 15. sırada yer aldı. Aynı kişilere sorulan “En çok hangi rengi giymeyi seversiniz?” sorusunda ise 10. sıradaydı. Hal böyle olunca, renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerini araştırırken bu rengi sevenler hakkında da bir şeyler söylemek istedik. En sevdiğin renk beyazsa, dekorasyonda sadeliği ve sende sakinlik hissi uyandıran renkleri tercih ediyor olabilirsin veya bu renk ile ilgili olumlu tecrübelerin olabilir. Bu durumda evindeki bazı bölümleri bu renk yaparak daha iyi hissedebilirsin. Ekonomik bir alternatif olarak, çiçeklerini ve onların saksılarını bu renkte seçebilirsin.

 

 Mavi

 

Mavi; gökyüzü, deniz gibi doğanın birçok yerinde karşılaşabileceğimiz bir renktir. Belki de bize huzur vermesinin altında yatan neden budur. Sakinlik ve rahatlama duygularını akla getiren mavi, istikrar ve güvenin de bir işareti olarak görülebiliyor. Bu nedenle güven duygusunu oluşturmak isteyen markalar, hedef kitlelerine ulaşmak için yaptıkları iletişimde bu rengi kullanıyorlar.10 ülkeye yayılmış bir çalışma, insanların en sevdiği rengin mavi olduğunu ve erkeklerin kadınlara oranla bu rengi daha fazla sevdiğini doğruladı. Çok fazla insan tarafından tercih edilen mavi, tam da bu nedenle tehdit içermeyen, geleneksel ve hatta tutucu olarak adlandırılabiliyor.

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerinde maviyi incelerken Picasso’dan da bir örnek verelim. Picasso’nun sanat hayatındaki “mavi dönem”e baktığımızda, o süreçte ürettiği sanat eserlerinde yalnızlık ve hüznü işlediğini, mavinin onun için bu anlamlara geldiğini söyleyebiliriz. Mavi, odanın kişilere yaratıcılık ve üretkenlik kattığı düşüncesi ile ofislerin dekorasyonunda da kullanılabilir. Bununla birlikte mavinin kişilerin kalp atışını yavaşlattığı ve uykulu bir etki yarattığı hatta vücut ısısını da düşürdüğü daha önce gözlemlenmiştir.Buna karşın mavinin bir yönü de iştah açıcı olmayışıdır. Kilo vermeyi planlayan kişilerin de bu renk tabaklarda yemek yemeleri tavsiye edilir. Bu rengi genellikle yemeklerde doğal haliyle göremeyiz hatta gördüğümüzde bu o yemeğin bozulduğuna dair bir işaret bile olabilir.

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerini incelediğimiz bu yazıda kültürün önemini vurgulamıştık. Şimdi ise mavi renginin farklı kültürlerde be ifade ettiğine bir göz atalım:

  • Batı Avrupa ülkeleri mavi rengini güvenilirlik, sorumluluk sahibi olma, gerçek ve sadakat ile özdeşleştirmeye meyillilerdir.
  • Kuzey Amerika’da paralel olarak yatıştırıcı bir etkiye sahiptir ve resmi bir işi ifade edebilir.
  • İngiltere’de bu anlam huzuru, onuru ve adabı simgeler.
  • Latin Amerika’da ise yası, güveni ve sakinlik anlamına gelir.
  • Hindistan’da ise doğruluk, sevgi ve merhamet ile ilişkilendirilir.
  • Mavinin birçok kültürde ağırlıklı olarak güveni sembolize ettiğinden bahsettik. ABD’deki kolluk kuvvetlerinin mavinin koyu tonu ile giyinmeleri de güveni ve bir bakıma otoriteyi temsil eder.
  • Konu sevgi olduğunda mavi renginin bir anlamı da sadakattir. Bu nedenle Amerika’da düğün gününde gelinin mavi rengi tercih etmesi, kültür ile uyumlu bir gelenekten gelir.

 

Yeşil

 

Yeşil, doğa ile kuvvetli bağı olan renklerden biridir. Ağaçlar, ormanlar yeşili çağrıştırabildiği gibi modern hayatta insanların bu renge yükledikleri farklı anlamlar da olabilir. Bunlardan bazıları para, şans, sağlık hatta kıskançlıktır.Renk psikolojisinde uzun dalga boyları ile meydana gelen renkler uyarıcı ve sıcaktır. Gözlerimizin bu renkleri görebilmek için uyum sağlaması gerekir. Buna karşı yeşil rengin de içinde bulunduğu kısa dalga boylarına sahip renkler rahatlatıcı ve soğuk olarak sınıflandırılır. Bunu algılamamız için ekstra bir adaptasyona ihtiyaç duymayız. Stresi azaltıcı, sakinleştirici etkisi sayesinde kamusal alanlarda, otel veya restoranlarda tercih edilir. Spor salonunda gerçekleştirilen bir çalışmada, kişilerin yeşilin hakim olduğu bir video izlerken yaptığı egzersizde, kırmızı veya gri hakimiyetine göre daha az mod düşüklüğü yaşadıkları ve daha az uğraş gösterdikleri gözlendi.

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerinden bahsederken yeşil rengin doğa ile ilişkilendirildiğini söyledik. Bunun evrimsel nedene dayandığını savunan görüşe göre bu ilk insanların barınak ve yiyecek kaynakları olduğundan bu pozitif ilişkiyi kuruyoruz.Yeşilin mitolojideki anlamı ise doğurganlık. İranlıların ve Antik Yunan’da gördüğümüz bu adlandırmada İranlılar, baharın ve yeşilliğin döndüğü bahar ayına Esfand adını verdiler ve kadına adadılar. Antik Yunan’da ise doğurganlığı, yeniden doğumu, tarımı simgeleyen Osiris, yeşil yüzlü olarak tasvir edilmiştir.Yeşil bazı kişiler tarafından sakinleştirici bulunurken, bazıları bakımından da motivasyona yardımcı olarak görülür. Ek olarak bazı öğrenciler başarıyı yeşil renk ile ilişkilendirirken, bazıları kırmızı rengi başarısızlıkla ilişkilendirir.

Yeşilin günümüzdeki bir anlamı da sürdürülebilirlik kavramı ile olan bağıdır. Dünyaca bilenen çevreci sivil toplum kuruluşlarının da yeşil kelimesini isimlerinde barındırdıklarını gözlemleyebiliriz. Ek olarak mavi ve yeşil, sağlığı ve ferahlığı çağrıştırması nedeniyle temizlik ürünlerinin pazarlamasında da sıklıkla kullanılır.

 

 Sarı

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerini incelediğimizde sarı, yüksek enerjili yoğun bir renk olarak adlandırılabilir. Enerjisi yüksek bu renk, negatif bir açı ile yaklaştığımızda agresif, belki de çatışmaya iten bir renk gibi de hissedilebilir. Günlük hayatımızı geçirdiğimiz alanlarda sarı rengin hakim olduğu çok ortam gözlemleyemeyiz. Ek olarak, yansıyan yüksek ışık miktarı nedeniyle gözü yorabilir bu nedenle elektronik cihazlarda veya kullanılan kağıtlarda sarı rengi kullanmak göze zarar verebilir.

Eski külltürlerden günümüze gelen kolorolojide sinirleri uyardığı ve vücudu arındırdığı düşünülür.

 

 Mor

 

Mor, zenginlikle hatta kraliyet ile ilişkilendirilen bir renk olduğu için birçok insanda da güçlü bir etkisi bulunmaktadır. Eski zamanlarda bu rengin nadir bulunan, pahalı bir renk olması ise bu algıyı kuvvetlendirir. Milattan önce 1200’lü yıllara Tire şehrinde, deniz salyangozundan elde edilen bu renk, Homeros’un İlyada adlı eserinde bile yer alıyor. Büyük İskender ve Mısır Kralları da bu renk ile bezenmiş kıyafetleri giydiler. Mor, duygusallık, yaratıcılık, kadınlık ve gizemi çağrıştırabilir. Aynı zamanda maneviyatı ve bilgeliği temsil eder. Ek olarak farklı tonlarının, farklı anlamlara çıktığı da yorumlanır. Açık renk mor romantizm ve neşe ile ilişkilendirilirken, Avrupa’nın bazı bölgelerinde koyu mor, ölüm ve yas ile ilişkilendirilir.

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerinden bahsederken, onu algılama konusunda fiziksel etkilere de değinebiliriz. Örneğin mor rengini algılamamızda biyolojik faktörlerin de yer aldığını söylememiz mantıksız olmaz. Görme, ışık gibi faktörlerin yanında rengin doygunluğu, tonu ve parlaklığı da onu algılamamızda rol oynar. Bunlar, enerjiye ve dalga boyuna etki ederek beynin onu algılama biçimini şekillendirir.

 

Siyah

Renk psikolojisine göre renkler ile ilgili düşündüğümüz duygu, o renk ile yaşadığımız deneyimlere ve kişisel tercihlerimize bağlıdır. Siyah, tam olarak bir renk sayılmasa da bu durum onun için de pek farklı değildir. Alman bilim adamı Hermann von Helmholz’a göre siyah ışığın yokluğu olsa bile bir algı yaratır. Birçok insan için siyah rengi çekicilik ve şıklık ile özdeşleştirilebilir. Siyah kişiyi sofistike bir görünüme kavuşturabilir. Tam olarak bu nedenle üst düzey gelir grubunu hedefleyen markaların da logolarını bu renkten seçmesi olağandır. Bir anlamda da güçle ilişkilendirilen bu rengi rahiplerde, yargıçlarda da gözlemleriz.Günümüzde bu iyi anlamlara sahip rengin tarihe baktığımızda ise birçok negatif anlamı olduğunu söyleyebiliriz. Yas, ölüm, öfke, korku gibi kötü duygular ile de ilişkilendirildiği olmuştur. Siyah toplumun birçok kesimi tarafından tercih edilen bir renk olsa da, Dracula ve Darth Vader gibi birçok kötü karakterin kıyafeti de siyahtır. Buna dilde kullanılan birçok ifade de eklenebilir: Kara veba, kara borsa, kara delik…

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerinin kültürden kültüre değişiklik gösterebileceğini biliyoruz. Batıda ölüm ve yasla ilişkilendirilen renk siyah rengi iken Çin’de bunun rengi beyazdır.

 

 Turuncu

Turuncu, tıpkı sarı gibi güçlü ve enerjik bir renktir ve insanlar onu mutlu bir renk olarak tanımlar. Portakal ve batan güneşin rengini sevenler, turuncunun da canlandırıcı bir etkisi olduğunu düşüneceklerdir. Bu tonları sık sık reklamlarda görüyor olmamızın bir nedeni de budur. Kırmızı gibi dikkat çekme olasılığı fazla olan bu renk, onun aksine dost canlısı bir izlenim verebilir. Ek olarak turuncu renk, uygun fiyatlı ürünler ile de ilişkilendirilebilir.Renklerin kültür ve tecrübeler ile sıkı bir ilişkisi olduğundan bahsetmiştik. Buna örnek olarak ABD’de mahkumlarda üniforma rengi olarak kullanılan turuncunun, bu noktada diğer kültürler ile fark yarattığını gözlemlememiz mümkündür. Bununla birlikte Budist rahiplerin cüppeleri de turuncudur ve onlar için maneviyata ilişkin bir anlamı bulunur.

 

 Pembe

 

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerine baktığımızda pembe rengi nezaket, sevgi ve kadınlıkla ilişkilendiriliyor. Bunun nedeni ise küçükken kız çocukları için seçilen rengin pembe olması ile bağdaştırılıyor. Meme kanseri konusundaki farkındalığın da rengi olan pembe, aynı zamanda sosyal sorumluluğu öne sürerek olumsuz yönlerini saklayan şirketleri hedef almak için de kullanılıyor (Pinkwashing) Aynı nitelikteki ürünlerin kadınlar için olanının daha pahalı olarak tüketiciye sunulması ise “pembe vergi” ismi ile karşımıza çıkıyor.

Pembe hakkında bazı kişiler onu mutluluk veya neşe ile özdeşleştirirken, bazıları ise yaratıcı bir havası olduğunu düşünmüştür. Bazıları ise pembe rengini çocukça olduğunu öne sürer.

 

 Kahverengi

 

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerine baktığımızda daha az tercih edilen bu rengin, toprağı çağrıştırabildiğini ve bazı kişiler tarafından sıkıcı bulunabileceğini söyleyebiliriz. Donuk, nötr olarak görülen bu renk yerine göre geleneksel hatta muhafazakar olarak da adlandırılabilir.Kahverenginin toprak ile özdeşleştirilmesi onun tutarlılık, güvenilirlik ve dayanıklılıkla ilişkilendirmesini sağlar. Sonbaharı anımsatan tonları ile bu renk, yalnızlık ve hüznü de çağrıştırabilir.

 

 

 Renkler Hakkında Merak Edilenler:

  • Renklerin duygular üzerindeki etkisi nedir?

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkilerine bakıldığında, kişilerin duyguları üzerinde değişiklik yaratabileceği gözlemlenir. Yaratılan etkinin geçici olduğunu hatta renklere fazla anlam yüklendiğine ilişkin görüşler de bulunur. Bununla birlikte, günlük hayatta karşılaştığımız birçok şeyin bu strateji ile yapıldığını söylemek mümkündür. Bu durum da bizi psikoloji nedir ve neyi amaçlar sorusuna kadar götürebilir.

  • Kötülüğün rengi nedir?

Renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkileri incelenirken bunun toplumdan topluma hatta kişiden kişiye değiştiğini söylemek mümkündür. Siyah, tarihsel olarak yası veya kötü olayları hatırlatırken kırmızının da bir tehlikeyi anımsatması olasıdır.

  • Zekanın rengi nedir?

Renklerin etkileri insanlara göre değişebildiği için buna direkt olarak cevap vermek kolay değildir. Buna karşın mavi rengin üretkenliği artırmak adına kullanılabildiği, turuncunun ise birçok kişi için enerji verici, dost canlısı bir renk olduğunu ifade edebiliriz.

  • Depresyon rengi nedir?

Daha önce çokça bahsettiğimiz gibi renklerin insan psikolojisi üzerindeki etkileri, kazanılmış deneyimlere göre değişkenlik gösterir. Buna verebileceğimiz örneklerden biri Picasso’nun mavi ile hüznü anlatmasıdır. Başkalarında mavi huzur, güven anlamına gelebilirken onda yalnızlık anlamını taşır.

Bununla birlikte siyah rengi tarihsel olarak kötü olaylar ile ilişkilendirilir. Ek olarak, sonbahar ile ilişkilendirilebilecek kahverengi de kişilere bu enerjiyi verebilir.

 

BLOG

Önerilen Diğer İçerikler
Terapi yolculuğuna daha uygun fiyatlarla başlayabilmen için ilk seansının %15'ini biz karşılıyoruz.

Terappin ile Terapi Yolculuğuna %15 İndirimli Başla

Terappin'in uzman klinik psikologları ile daha huzurlu bir hayata ulaşabileceğin terapi yolculuğuna ilk adımı at.

Terapi yolculuğuna daha uygun fiyatlarla başlayabilmen için ilk seansının %15'ini biz karşılıyoruz.