Sürekli Ölüm Korkusu Yaşıyorum: Bu Düşünce Neden Oluşur?

Ölüm korkusu çoğu insanın hayatının bir döneminde yaşadığı bir duygudur ve bu oldukça doğaldır. Ölüm, yüzyıllardır kültürel ve inançsal farklılıklara, kişinin yaşına ve yaşam deneyimlerine bağlı olarak farklı şekillerde anlamlandırılır. Bazı insanlar ölümü hayatın sonu, bazıları ise farklı bir varoluşa geçiş olarak kabul eder. Bununla birlikte ölümün kaçınılmaz olması ve engellenememesi herkes için ortaktır. Sadece bunun ne zaman ve nasıl gerçekleşeceğinin bilinmemesi, sevdiklerinden ayrılma düşüncesi veya ölme süreci kişide kaygıya neden olabilir.

Zaman zaman ölümü düşünmek veya ölümle ilgili kısa süreli kaygı yaşamak psikolojik bir sorun olduğu anlamına gelmez. Ancak bu düşünceler sürekli hâle gelirse, sürekli olarak bir hastalık belirtisi aranmaya başlarsa veya bazı durumlardan kaçınmaya yol açıyorsa profesyonel destek almak gerekebilir. Bu içerikte ölüm korkusunun sağlık kaygısı ve panik atakla ilişkisini ve hangi durumlarda destek alınabileceğini bulabilirsiniz.

Ölüm Korkusu Nedir?

Ölüm korkusu kişinin kendi ölümünü, sevdiği birisini kaybetme ihtimalini veya ölme sürecini düşündüğünde yaşadığı endişe ve huzursuzluğu ifade eder. Bazı insanlar yaşam ve ölümün ayrılmaz bir bütün olduğu gerçeğini kabullenebilirken bazıları için ölümü düşünmek yoğun bir stres kaynağı olabilir. Çünkü insan bazen ölümün kendisinden çok beraberinde getireceği kayıplardan korkar. Varlığının sona ermesi, kontrolünü yitirmesi, sevdiklerinden ayrılması veya geride kalanların onsuz nasıl yaşayacağı düşüncesi kaygıyı artırabilir.

Ölüm korkusu bazen tanatofobi yani ölüm kaygısı olarak da adlandırılır. Ölüm kaygısı adını Antik Yunancada ölüm tanrısı anlamına gelen "Thanatos" ile korku anlamındaki "phobos" sözcüklerinden alır. Buna karşın Ruhsal Bozuklukların Tanı ve İstatistik El Kitabı (DSM-5) tanatofobiyi bağımsız bir anksiyete bozukluğu olarak tanımlamaz. Ancak bu durum yoğun ve sürekli ölüm korkusu yaşamanın önemsiz olduğu anlamına gelmez. Değerlendirmede korkunun süresi, şiddeti, kaçınmaya yol açıp açmadığı ve günlük yaşam üzerindeki etkisi dikkate alınır.

Ölüm düşüncesinin insan yaşamı üzerindeki etkisinin her zaman olumsuz olduğunu söylemek de zordur. Kişinin ölümlü olduğunu bilmesi hayatını, hedeflerini ve kendisi için önemli olan şeyleri yeniden değerlendirmesine yardımcı olabilir. Bununla birlikte ölüm düşüncesi sürekli hâle geldiğinde kişinin ruh hâlini ve günlük yaşamını olumsuz etkileyebilir.

Ölüm Korkusu Neden Olur?

Ölüm korkusu belirsizlikten, acı çekmekten, yalnızlıktan korkma gibi pek çok farklı sebeple ortaya çıkabilir. Bu korkunun temelinde genellikle kişinin ölümlü olduğunu bilmesine rağmen ölümün ne zaman ve nasıl gerçekleşeceğini bilememesi yer alır. Bazı insanlarda ölüm korkusu sevilen birisinin kaybından veya yaşanan ciddi bir sağlık sorunundan sonra belirginleşebilir. Başlıca ölüm korkusu nedenleri şu şekilde sıralanabilir:

• Belirsizlik: Ölümden sonra ne olacağının veya ölümün ne zaman gerçekleşeceğinin bilinmemesi kişide kaygı yaratabilir.
• Kontrolünü kaybetme düşüncesi: Kişinin bedeni ve hayatı üzerindeki denetimini yitireceğini düşünmesi korkunun yoğunlaşmasına neden olabilir.
• Bir yakının kaybı: Yakın zamanda yaşanan bir kayıp, kişinin kendi ölümünü daha sık düşünmesine yol açabilir.
• Sağlıkla ilgili kaygılar: Bedendeki her değişikliği ciddi bir hastalığın işareti olarak değerlendirmek ölüm korkusunu tetikleyebilir.
• Tamamlanmamış hedefler ve sorumluluklar: Planlarını gerçekleştiremeden ölme veya yakınlarını geride bırakma düşüncesi kaygıya neden olabilir.
• Kültürel ve dinî inanışlar: Ölümün ve ölümden sonrasının nasıl anlamlandırıldığı, kişinin duygu ve düşüncelerini etkileyebilir.
• Genel kaygı düzeyi: Tehlike ihtimalini olduğundan yüksek algılayan kişiler ölümle ilgili düşünceler karşısında daha yoğun kaygı yaşayabilir.

Sayılan nedenler herkesi aynı şekilde etkilemeyebilir. Ölecek olmak hayatın en kaçınılmaz gerçeğidir ancak sürekli "Ölmekten korkuyorum" düşüncesi ile yaşamak ve tüm adımlarını buna göre atmak günlük yaşamı ciddi ölçüde zorlaştırabilir.

Ölüm Korkusu Hangi Belirtilerle Görülebilir?

Ölüm korkusu belirtileri günlük hayat içerisinde her an kendini göstermeyebilir. Kişi günlük yaşamına sorunsuz biçimde devam ederken aldığı bir ölüm haberi, yaşadığı bir hastalık veya yaşlanan bir yakınını kaybetme düşüncesi ölüm korkusunun görünür duruma gelmesine neden olabilir. Bazı insanlarda belirtiler endişe ve hafif huzursuzlukla sınırlı kalırken bazı insanlarda panik atak semptomlarına benzeyen belirtiler ortaya çıkabilir. Başlıca ölüm korkusu belirtileri şunlardır:

• Gün içerisinde sık sık kendi ölümünü veya sevdiği insanların başına bir şey gelme ihtimalini düşünme
• Ölümü düşünmemeye çalışsa bile bu düşünceleri zihninden uzaklaştırmakta zorlanma
• Ölümden bahsedildiğinde yoğun korku, huzursuzluk, üzüntü veya panik hissetme
• Ölümü hatırlatan haberleri izlemekten veya bazı ortamlarda bulunmaktan kaçınma
• Hasta olmadığından emin olmak için vücudunu ve tansiyonunu sık sık kontrol etme
• İnternette uzun süre hastalık belirtileri araştırma
• Ölüm düşünceleri nedeniyle uyumakta, dikkatini toplamakta veya günlük işlerini yerine getirmekte zorlanma
• Kaygının arttığı anlarda kalp çarpıntısı, baş dönmesi, terleme, titreme, nefes darlığı veya mide bulantısı

Ölümle ilgili düşüncelerin istemeden akla gelmesi kişinin ölmek istediği anlamına gelmez. Ayrıca sayılan belirtilerin tamamının görülmesi gerekmez. Kalp çarpıntısı, nefes darlığı ve baş dönmesi gibi belirtiler için herhangi bir hastalığı dışlayabilmek adına ilk kez ortaya çıkan veya şiddetli seyreden fiziksel belirtiler varsa öncelikle alanında uzman bir hekime danışmak önemlidir.

Ölüm Korkusu ile Sağlık Kaygısı Arasındaki İlişki

Sağlık kaygısı (hastalık kaygı bozukluğu) kişinin ciddi bir hastalığı olduğuna veya ileride ciddi bir hastalığa yakalanacağına ilişkin yoğun endişe duymasıdır. Her insan sağlığıyla ilgili zaman zaman endişelenebilir. Buna karşın kişi uzman doktorlar tarafından yapılan kontrollerde ciddi bir sağlık sorunu görülmemesine rağmen hasta olduğunu düşünmeye devam ediyorsa sağlık kaygısı üzerinde durulabilir.

Ölüm korkusu ile sağlık kaygısı çoğu zaman birbirini etkiler. Kişi fiziksel bir semptomu ciddi bir hastalıkla ilişkilendirdiğinde bu hastalığın ölümle sonuçlanabileceğini de düşünebilir. Bunun neticesinde vücudunu sık sık kontrol edebilir, internette hastalık belirtileri araştırabilir veya tekrar tekrar farklı doktorlara başvurabilir. Bazı insanlar ise kötü bir haber almaktan korktuğu için muayeneden kaçınabilir. Kontroller kısa süreli rahatlama sağlasa da yeni bir belirti fark edildiğinde anksiyete yeniden artabilir.

Sağlıkla ilgili her endişe psikolojik bir sorun olarak değerlendirilemez. Bu nedenle kendinizde herhangi bir belirti hissettiğinizde öncelikle alanında uzman bir hekime danışmanız önemlidir. Tıbbi kontrollerde ciddi bir sorun görülmemesine rağmen yaşadığınız kaygı devam ederse ve günlük yaşamınızı etkilerse uzman bir psikologdan yardım almanız size yardımcı olabilir.

Ölüm Korkusuyla Baş Etmek için Neler Yapılabilir?

Ölüm korkusuyla baş etmek ölüm düşüncesini zihinden tamamen uzaklaştırmak anlamına gelmez. Öncelikle ölümle ilgili hangi düşüncenin sizi gerçekten korkuttuğunu anlamanız gerekir. Ölüm korkusu ile baş etme yolları arasında şunlar sayılabilir:

• Ölümü düşündüğünüzde sizi en fazla endişelendiren şeyin ne olduğunu belirlemeye çalışabilirsiniz.
• Korkunun hangi olaylardan sonra veya hangi ortamlarda arttığını not alabilirsiniz.
• Ölümle ilgili düşüncelerinizi güvendiğiniz bir yakınınızla paylaşabilirsiniz.
• İnternetten hastalık belirtisi araştırmaya veya vücudunuzu kontrol etmeye ayırdığınız süreyi yavaş yavaş azaltabilirsiniz.
• Yakınlarınıza sürekli olarak sağlıklı görünüp görünmediğinizi sormak yerine kaygınızın geçmesini bekleyebilirsiniz.
• Yerine getiremediğiniz sorumluluklar hakkında endişeleniyorsanız uygulanabilir planlar hazırlayabilirsiniz.
• Düzenli uyumaya, fiziksel olarak aktif olmaya ve sağlıklı yaşam alışkanlıkları geliştirmeye özen gösterebilirsiniz.
• Ölüm düşüncesi geldiğinde nefes egzersizi yapmanız ve dikkatinizi bulunduğunuz ortama yöneltmeniz rahatlamanıza yardımcı olabilir.

Ölümü hatırlatan konuşma ve ortamlardan uzak durmak kişiyi kısa süreliğine rahatlatabilir. Buna karşın bu gerçekten sürekli kaçmak mümkün değildir. Kaçınılan durumlarla yüzleşme çalışmasının bir uzman eşliğinde planlanması daha uygun olabilir. Alanında uzman bir klinik psikolog tarafından yürütülen bilişsel davranışçı terapi gibi yöntemler ölümle ilgili düşünceleri ve korkuyu sürdüren davranışları anlamanıza yardımcı olabilir.

Ölümle ilgili düşünceler zihninizi sürekli meşgul ediyor veya sağlıkla ilgili kaygılarınızı artırıyorsa yaşadıklarınızı bir uzmanla değerlendirebilirsiniz. Terappin'de ihtiyaçlarınıza uygun uzman psikologla eşleşebilir ve online terapi görüşmelerinize başlayabilirsiniz.