Το άγχος είναι, αν μπορούμε να το πούμε, ένα οικείο συναίσθημα που συχνά εισχωρεί στην καθημερινή μας ζωή. Είτε είστε νέοι είτε ενήλικες, σίγουρα έχετε αντιμετωπίσει κάποια φράγματα άγχους που έπρεπε να ξεπεράσετε. Και αυτά τα φράγματα δεν είναι εφάπαξ. Παρόλο που μας δυσκολεύει και αναστατώνει την ισορροπία μας, το άγχος είναι μια συναισθηματική κατάσταση που θα είναι μαζί μας όσο ζούμε· γιατί αν και συχνά επικεντρωνόμαστε στις στιγμές που ξεφεύγει από τον έλεγχο και στις βλαβερές συνέπειές του, το άγχος είναι επίσης, κατά κάποιο τρόπο, ένας φυσικός αμυντικός μηχανισμός που μας προστατεύει από τους κινδύνους.
Αυτό σημαίνει λοιπόν ότι θα αισθανόμαστε συνεχώς αγχωμένοι και δεν θα μπορούμε ποτέ να απομακρυνθούμε από αυτό το συναίσθημα; Φυσικά και όχι! Ναι, όταν είμαστε αγχωμένοι μπορεί να αισθανόμαστε σαν να μας έχει πιάσει μια δίνη και μπορεί να παραδοθούμε στη σκέψη ότι δεν υπάρχει διέξοδος· ωστόσο, υπάρχουν κάποια κόλπα για να αντιμετωπίσουμε το άγχος και να το μειώσουμε σε ένα επίπεδο που δεν θα διαταράξει τη ζωή μας. Σε αυτό το άρθρο, θα επαναπροσδιορίσουμε το άγχος από την αρχή και θα περιγράψουμε αποτελεσματικούς τρόπους για να το ελέγξουμε. Καθώς διαβάζετε το άρθρο, θα δείτε ότι απαντάμε στις παρακάτω ερωτήσεις:
Έτσι, τόσο θα γνωρίσετε καλύτερα το άγχος όσο και θα ανακαλύψετε τρόπους να το αντιμετωπίσετε. Και ίσως έτσι να αρχίσετε να μην παραδίνετε τη ζωή σας στο άγχος και να φτάσετε στο σημείο να κάνετε ένα σημαντικό βήμα στην αντιμετώπισή του!
Τι είναι το άγχος;
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ορίζει το άγχος ως εξής: Ορίζουμε ως άγχος κάθε είδους αλλαγή που προκαλεί σε ένα άτομο σωματική, συναισθηματική ή ψυχολογική ένταση. Το άγχος είναι η αντίδραση του ανθρώπινου σώματος σε οτιδήποτε απαιτεί προσοχή και δράση. Όλοι βιώνουν άγχος σε κάποιο βαθμό. Αυτό που διαφοροποιεί τα άτομα είναι η αντίδρασή τους στο άγχος. Ανάλογα με τις αντιδράσεις που δίνονται, το γενικό επίπεδο ευημερίας του ατόμου επίσης ποικίλλει.''
Είναι το άγχος εντελώς επιβλαβές;
Όχι. Αν και συνήθως αναγνωρίζουμε και περιγράφουμε το άγχος με τις αρνητικές του πτυχές, δεν θα ήταν σωστό να πούμε ότι είναι εντελώς επιβλαβές· επειδή ένα χαμηλό επίπεδο άγχους είναι σημαντικό για τις επιδόσεις των ατόμων και την ικανότητά τους να προστατεύουν τον εαυτό τους. Όταν τα άτομα βιώνουν ένα επίπεδο άγχους που θα μπορούσε να χαρακτηριστεί χαμηλό, αυτό το επίπεδο άγχους οδηγεί σε αύξηση της απόδοσής τους. Επιπλέον, το ίδιο επίπεδο άγχους βοηθά επίσης το άτομο να προστατεύσει τον εαυτό του από εξωτερικούς παράγοντες. Το σημείο όπου το άγχος γίνεται επιβλαβές είναι όταν γίνεται υπερβολικό. Το υπερβολικό άγχος φέρνει ζημιά, όχι όφελος, στο άτομο.
Ποιοι Είναι οι Τύποι Άγχους;
Οι περισσότερες επιστημονικές πηγές υποστηρίζουν ότι υπάρχουν δύο βασικοί τύποι άγχους και το χωρίζουν σε δύο κατηγορίες. Αυτοί είναι:
Συνδεδεμένα με τις συστημικές δυσλειτουργίες που καταλογίσαμε παραπάνω, ο χρόνιος στρες μπορεί επίσης να συνοδεύεται από προβλήματα υγείας όπως καρδιακές παθήσεις, διαβήτη τύπου 2 και υψηλή αρτηριακή πίεση. Ψυχολογικές διαταραχές όπως το άγχος, η κατάθλιψη και η διαταραχή μετατραυματικού στρες μπορούν επίσης να προκληθούν από τον χρόνιο στρες. Από την άλλη πλευρά, ο χρόνιος στρες κινδυνεύει να προκαλέσει στον άτομο κρίση που μπορεί να οδηγήσει σε εγκεφαλικό επεισόδιο, καρδιακή προσβολή, τάσεις βίας ή αυτοκτονία. Για τον χρόνιο στρες, θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι ύπουλος. Όταν τα άτομα συνηθίσουν σε συναισθήματα όπως η απελπισία, η ανησυχία και το άγχος, ο χρόνιος στρες μπορεί να διατηρηθεί χωρίς να γίνεται αισθητός. Δεδομένου ότι το άτομο μπορεί να μην αντιλαμβάνεται τον χρόνιο στρες που βιώνει, μετά από λίγο καιρό αυτός ο στρες θα γίνει μέρος της προσωπικότητάς του· θα συνεχίσει τη ζωή του με μια σταθερή τάση προς το στρες, ανεξάρτητα από το σενάριο της κατάστασης που αντιμετωπίζει.
Ποιοι είναι οι Παράγοντες του Στρες;
Σε προηγούμενο τίτλο αναφέραμε δύο τύπους στρες: τον οξύ και τον χρόνιο. Οι επιστημονικές πηγές αναφέρουν ότι στην εμφάνιση αυτών των τύπων στρες μπορεί να υπάρχουν διάφοροι παράγοντες και τους ομαδοποιούν σε τρεις κατηγορίες:
Ποιοι είναι οι Εναυσματιστές που Προκαλούν Στρες;
Ένα γεγονός που ένα άτομο βλέπει ως αιτία στρες και όταν το βιώνει αγχώνεται, μπορεί να φαίνεται σε κάποιον άλλο ως συνηθισμένο γεγονός που δεν προκαλεί στρες. Αυτό σημαίνει ότι κάθε πιθανό γεγονός μπορεί να είναι δυνητικός παράγοντας στρες. Ο λόγος για τον οποίο το ίδιο γεγονός προκαλεί στρες σε κάποιους και σε άλλους όχι παραμένει άγνωστος. Στην πιο κοινή του μορφή, μπορούμε να καταλογίσουμε τους παράγοντες που προκαλούν στρες ως εξής:
Πώς επηρεάζει το άγχος το σώμα μας;
Το άγχος επηρεάζει ταυτόχρονα τόσο τον εγκέφαλό μας όσο και το σώμα μας. Όπως αναφέραμε προηγουμένως, το υπερβολικό άγχος είναι εξαιρετικά επιβλαβές για τα άτομα. Η αναφερόμενη βλάβη επεκτείνεται τόσο στον εγκέφαλο όσο και στο σώμα του ατόμου. Για αυτόν τον λόγο, η διαχείριση του άγχους είναι ζωτικής σημασίας. Για να μην κουράζεται ο εγκέφαλος και το σώμα και να μην χάνουν την υγεία τους, είναι απαραίτητο να μπορούμε να αντιμετωπίζουμε το άγχος. Για έναν υγιή εγκέφαλο και σώμα, το υπερβολικό άγχος είναι επιζήμιο.
Πώς μπορώ να καταλάβω αν είμαι αγχωμένος;
Ο τρόπος με τον οποίο εκδηλώνεται το άγχος ποικίλλει από άτομο σε άτομο. Τα στοιχεία που θα απαριθμήσουμε παρακάτω, δείχνουν συχνά συναντώμενα συμπτώματα σε άτομα που αγχώνονται:
Συχνά συναντώμενες συμπεριφορές σε άτομα που αγχώνονται είναι οι εξής:
Μπορεί το άγχος που βιώνει κάποιος να επηρεάσει τους γύρω του;
Απολύτως ναι. Όταν υπάρχει ένα αγχωμένο άτομο δίπλα σας, το άγχος του και οι συμπεριφορές που εκδηλώνει λόγω αυτού, σας επηρεάζουν άμεσα. Θα θέλαμε να δώσουμε ένα παράδειγμα από τα αποτελέσματα μιας επιστημονικής μελέτης του 2012 για τη δύναμη του άγχους ενός ατόμου να επηρεάσει τους γύρω του. Αυτή η μελέτη εστιάζει στην επίδραση των αγχωμένων γονέων στα παιδιά. Τα ευρήματα της μελέτης είναι τα εξής: Το άγχος που βιώνει ένας γονέας λόγω οικονομικών δυσκολιών, έλλειψης χρόνου ή ανατροφής του παιδιού μόνος/η ως μονογονέας, επηρεάζει άμεσα το παιδί του. Αυτή η επίδραση, όπως μπορείτε να φανταστείτε, είναι αρνητική. Η μελέτη δείχνει ότι μια από τις αρνητικές επιπτώσεις που αναπτύσσονται στα παιδιά λόγω του άγχους των γονέων είναι η παχυσαρκία. Εν συντομία, ένα παιδί που έχει αγχωμένους γονείς έχει πιθανότητα, λόγω αυτού του άγχους, να αναπτύξει παχυσαρκία.
Πώς διαγιγνώσκεται το άγχος;
Bireylerde mevcut olan stres, en doğru şekilde doktorlar tarafından teşhis edilir. Doktorlar, stres teşhisini bireylere çeşitli sorular sorarak ve yaşamlarına dair çeşitli detayları öğrenerek gerçekleştirirler. Stres teşhisi, kolay bir iş değildir; çünkü yazımızın önceki bölümlerinde de gördüğünüz üzere stres, çok katmanlı bir yapıya sahiptir ve kişiden kişiye değişebilen pek çok faktöre bağlıdır. Her ne kadar doktorlar anketler, fizyolojik teknikler veya biyokimyasal ölçümler üzerinden ilerleyerek objektif ve net bir teşhis koymak için gayret etseler de maalesef bu yöntemler de stres teşhisi için yeterli olmayabilir. Doktorun hasta ile gerçekleştireceği derinlemesine görüşme bu nedenledir ki oldukça önemlidir.
Stresle Baş Etme Yöntemleri Nelerdir?
Stres, bireysel çaba ile kontrol altına alınabilir. Aşağıda sıralayacaklarımızı uyguladığınız takdirde stres seviyenizi kontrol edebilir hale gelebilirsiniz:
Δεν Μπορώ να Αντιμετωπίσω το Στρες Μόνος/Μόνη μου, Τι Να Κάνω;
Οι μέθοδοι που αναφέραμε παραπάνω ήταν συχνές μέθοδοι αντιμετώπισης του στρες που ένα άτομο μπορεί να εφαρμόσει μόνο του για να δει αποτελέσματα βραχυπρόθεσμα ή μακροπρόθεσμα. Αν, παρά όλες τις ατομικές σας προσπάθειες, δεν μπορείτε να κάνετε θετική πρόοδο έναντι του στρες, είναι απαραίτητο να ζητήσετε επαγγελματική βοήθεια. Θα πρέπει να μοιραστείτε το πρόβλημά σας με έναν ειδικό γιατρό και να του επιτρέψετε να σας καθοδηγήσει. Οι γιατροί συνιστώνται σε μεγάλο ποσοστό θεραπεία σε άτομα που δυσκολεύονται να αντιμετωπίσουν μόνα τους το στρες που βιώνουν. Αυτές οι θεραπείες, εκτός από το ότι είναι συνεδρίες όπου ο γιατρός ακούει τον ασθενή του, προχωρούν επίσης με τη μορφή συνεδριών όπου προσπαθείται να εμφυτευθούν στον ασθενή μέθοδοι αντιμετώπισης του στρες. Όσον αφορά την αντιμετώπιση του στρες, η προτίμηση των γιατρών δεν είναι να καταφεύγουν σε φαρμακευτική αγωγή. Αν ο ασθενής έχει οποιαδήποτε άλλη ψυχολογική διαταραχή εκτός από στρες (κατάθλιψη, άγχος, διαταραχή πανικού κ.λπ.), τότε μπορεί να δοθεί το πράσινο φως για φαρμακευτική αγωγή. Παρόλα αυτά, σε θέματα που σχετίζονται με το στρες, η προτίμηση των γιατρών είναι να επιτυγχάνεται πρόοδος όσο το δυνατόν περισσότερο μέσω θεραπείας.