Kendine Zarar Verme: Belirtileri, Nedenleri, Tanı ve Tedavisi

Yazan: Terappin
| 29 Haziran 2024 tarihinde yayınlandı. 29 Haziran 2024 tarihinde güncellendi.
Kendine Zarar Verme: Belirtileri, Nedenleri, Tanı ve Tedavisi

Hayatın insana getirdiği çeşitli zorluklar beraberinde çeşitli psikolojik sorunları da getirir. Kendine zarar verme davranışı da bu psikolojik sorunlardan biridir ve ciddiye alınıp tedavi edilmezse çok daha büyük problemler yaşanmasına neden olabilir. Terappin ailesi olarak kendine zarar verme davranışını belirtileri, nedenleri, tanı ve tedavi yöntemleri ile ele alıyoruz.  

Kendine Zarar Verme Nedir? 

Kendine zarar verme, bir bireyin kasıtlı olarak kendine zarar verdiği veya yaralandığı davranışları ifade eder. Bu davranışlar arasında kesik atma, yakma, darbelerle kendine zarar verme veya vücuduna başka yollarla zarar verme gibi eylemler yer alabilir. Kendine zarar verme genellikle bireyin duygusal veya psikolojik acıyı hafifletmek, başa çıkma stratejisi geliştirmek veya içsel çatışmalarını ifade etmek için başvurduğu bir yol olarak kabul edilir. 

Kendine zarar verme, bir hastalık değil, bir semptomdur ve genellikle altta yatan ruh sağlığı sorunlarına işaret eder. Bu sorunlar arasında depresyon, anksiyete, travma, düşük öz saygı veya diğer psikolojik zorluklar olabilir. Bireyler, yaşadıkları duygusal veya psikolojik yükü hafifletmek için bu tür davranışlara başvurabilirler. 

Kendine Zarar Verme Belirtileri 

Kendine zarar veren insanlar, yara izlerini saklama veya bunları açıklama konusunda genellikle ustalaşırlar. Her zaman gizlemeyi kolaylaştıran kıyafetler giymeyi tercih etme, gizlemeyi engelleyecek kıyafetler giyme zorunluluğundan kaçınma veya olağandışı sıklıkta ortaya çıkan kaza işaretleri özellikle dikkat edilmesi gereken belirtilerdir. Bununla beraber kendine zarar verme belirtileri iki türde kendini gösterir;  

Fiziksel Belirtiler: 

  • Kesik veya Yara İzleri: Bireyin cildinde özellikle kollar, bacaklar veya gövdede kesik, yara veya yanık izleri bulunabilir. Bu izler genellikle düzenli olarak yenilenir. 

  • Darbeler ve Morluklar: Bireyin cildinde bilinçli olarak oluşturulmuş darbeler veya morluklar görülebilir. 

  • Saklama Davranışları: Birey, kesik veya yara izlerini saklamak için sıcak havalarda bile uzun kollu giysiler giymeyi veya cildini örtmeyi tercih edebilir. 

  • Yara İyileşmesi: Bireyin cildinde sürekli olarak yeni kesik veya yara izleri görülür, bu da iyileşme sürecinin sürekli olarak kesintiye uğradığını gösterir. 

Duygusal Belirtiler: 

  • Depresyon ve Anksiyete: Birey kendine zarar verme davranışlarına depresyon veya anksiyete gibi duygusal sorunlarla başa çıkmak için başvurabilir. 

  • Düşük Öz Saygı: Kendine zarar verme, bireyin düşük öz saygı veya kendini değersiz hissetme gibi duygusal zorluklarından kaynaklanır. 

  • İzolasyon ve İçe Kapanıklık: Birey bu davranışlarını gizlemek veya başkalarından uzaklaşmak için sosyal ortamlardan veya ilişkilerden çekilme eğilimindedir. 

  • İntihar Düşünceleri: Kendine zarar verme, bazı durumlarda intihar düşünceleri veya girişimleri ile ilişkili olabilir. Birey yaşamını tehlikeye atma eğiliminde olabilir. 

İnsanlar bazen kendine zarar vermenin yalnızca bir biçimine başvururlar, ancak birden fazla yöntemin kullanılması alışılmadık bir durum değildir. Kollar, insanların en sık kendine zarar verdiği bölgelerden biridir ancak bacaklar ve gövde gibi vücudun diğer bölgeleri de ortak hedeflerdir.  

Kendine Zarar Verme Nedenleri 

Kendine zarar verme, bireylerin içsel çatışmalarını ve duygusal acılarını ifade etmek veya hafifletmek için başvurdukları bir davranıştır. Bu davranışın arkasında yatan nedenler karmaşık olabilir ve genellikle bir dizi farklı faktörün birleşiminden kaynaklanır.  

Duygusal Stres ve Travma 

Duygusal stres, bireylerin yoğun baskı, kaygı veya üzüntü hissettiği durumları ifade eder. Bu stres, kişisel ilişkiler, aile sorunları, iş veya okul baskıları gibi farklı kaynaklardan kaynaklanabilir. Bireyler, yaşadıkları duygusal yükü hafifletmek veya kontrol altına almak için kendine zarar verme davranışına başvurabilirler. 

Travmatik deneyimler de kendine zarar verme nedenlerinden biridir. Geçmişte yaşanan kötü deneyimler, istismar, ihmal veya travmalar, bireyin kendini cezalandırma veya duygusal acıyı ifade etme yollarından biri olarak kendine zarar vermesine yol açabilir. Travma sonrası stres bozukluğu olan bireylerde bu davranış daha yaygın olabilir. 

Düşük Benlik Saygısı 

Düşük benlik saygısı, bireyin kendisiyle ilgili olumsuz düşüncelere sahip olması ve kendi değerini yetersiz görmesi durumunu ifade eder. Bu durum, bireyin kendine karşı olumsuz bir tavır geliştirmesine ve kendini cezalandırma eğilimi göstermesine neden olabilir. 

Kendine zarar verme, bireyin içsel çatışmalarını ve olumsuz duygularını dışa vurma veya başa çıkma yolu olarak ortaya çıkabilir. Düşük benlik saygısı olan bireyler, kendilerini değersiz veya sevgisiz hissederek bu tür davranışlara yönelebilirler. Bu nedenle, kendine zarar verme davranışının ardındaki düşük benlik saygısını ele almak ve destek sağlamak önemlidir. 

Her iki neden de bireyin profesyonel destek almasına olanak tanır ve kendine zarar verme davranışının ardındaki temel sorunların çözülmesine katkıda bulunur. 

Kendine Zarar Verme Tanısı 

Kendine zarar verme, bireyin kendi bedenine kasıtlı olarak zarar verme davranışlarını ifade eder ve genellikle altta yatan duygusal veya psikolojik sorunlara işaret eder. Bu nedenle, kendine zarar verme tanısı, profesyonel bir değerlendirme sürecini gerektirir. 

Profesyonel Değerlendirme 

Kendine zarar verme tanısı, bir ruh sağlığı profesyoneli tarafından gerçekleştirilen kapsamlı bir değerlendirme sürecini içerir. Bu süreçte aşağıdaki adımlar yer alabilir: 

  • Öykü Alma: Bireyin geçmişi, yaşadığı zorluklar ve kendine zarar verme davranışının geçmişi incelenir. Profesyonel, bireyin yaşadığı travmalar, stres kaynakları ve aile öyküsü gibi faktörleri değerlendirir. 

  • Duygusal ve Psikolojik Durum Değerlendirmesi: Bireyin ruh hali, duygusal durumları ve psikolojik sağlık durumunu değerlendirmek için klinik ölçekler ve anketler kullanılabilir. Bu değerlendirme, bireyin depresyon, anksiyete veya diğer ruh sağlığı sorunlarına sahip olup olmadığını belirlemeye yardımcı olur. 

  • Kendine Zarar Verme Davranışının İncelenmesi: Profesyonel, bireyin kendine zarar verme davranışının sıklığını, şiddetini ve yöntemlerini inceler. Bu inceleme, davranışın ciddiyetini ve bireyin risk altında olup olmadığını anlamaya yardımcı olur. 

  • Diğer Tıbbi ve Psikolojik Sorunların Dışlanması: Kendine zarar verme davranışının ardında başka tıbbi veya psikolojik sorunların olup olmadığını belirlemek için diğer olasılıklar göz önünde bulundurulur. 

  • Tedavi Planlaması: Değerlendirme sonuçlarına dayanarak, bireyin ihtiyaçlarına uygun bir tedavi planı oluşturulur. Bu plan, bireyin kendine zarar verme davranışını ele almak ve altta yatan sorunları çözmek için terapi ve destek içerebilir. 

Profesyonel değerlendirme, kendine zarar verme tanısının doğru bir şekilde yapılmasına ve uygun tedavi seçeneklerinin belirlenmesine olanak tanır. Bu süreç, bireyin daha sağlıklı başa çıkma mekanizmaları geliştirmesine ve genel refahını artırmasına yardımcı olur. 

Kendine Zarar Verme Tedavisi 

Kendine zarar verme, bireyin içsel çatışmalarını ve duygusal acılarını ifade etmek veya hafifletmek için başvurduğu bir davranıştır. Bu nedenle, tedavi süreci, bireyin kendine zarar verme davranışını ve altta yatan nedenleri ele almayı hedefler. Tedavide terapi, danışmanlık ve ilaç tedavisi gibi çeşitli yöntemler kullanılabilir. 

Terapi ve Danışmanlık 

Terapi ve danışmanlık, kendine zarar verme tedavisinde temel bileşenlerdir. Bu yöntemler bireye duygusal düzenleme becerilerini geliştirme, stresle başa çıkma stratejileri öğrenme ve kendini ifade etme yollarını keşfetme imkanı sunar. 

  • Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): BDT, bireyin olumsuz düşünce kalıplarını ve davranışlarını tanımlamasına ve değiştirmesine yardımcı olan bir terapidir. Kendine zarar verme davranışının ardındaki düşünce ve hisleri anlamak ve sağlıklı başa çıkma stratejileri geliştirmek için etkili bir yöntemdir. 

  • Diyalektik Davranışçı Terapi (DDT): DDT, özellikle sınırda kişilik bozukluğu olan bireyler için faydalı olabilir. Bireye duygusal düzenleme, stres toleransı ve etkili iletişim becerilerini öğretir. 

  • Psikodinamik Terapi: Bu terapi türü, bireyin geçmişte yaşadığı deneyimleri ve travmaları inceleyerek kendine zarar verme davranışının kökenlerini anlamasına yardımcı olabilir. 

  • Aile ve Grup Terapisi: Bireyin sosyal çevresiyle ilişkilerini güçlendirmek ve destek sağlamak için aile ve grup terapisi de kullanılabilir. 

İlaç Tedavisi 

İlaç tedavisi, kendine zarar verme davranışına katkıda bulunan altta yatan ruh sağlığı sorunlarını ele almak için kullanılabilir. Ancak, ilaç tedavisi tek başına değil, genellikle terapi ve danışmanlıkla birlikte uygulanır. 

  • Antidepresanlar: Depresyon ve anksiyete gibi ruh sağlığı sorunlarını tedavi etmek için antidepresanlar kullanılabilir. Bu ilaçlar, bireyin duygusal dengesini sağlamaya yardımcı olabilir. 

  • Antipsikotikler ve Duygudurum Düzenleyiciler: Sınırda kişilik bozukluğu gibi durumlarda, antipsikotik ve duygudurum düzenleyici ilaçlar kullanılabilir. 

  • Diğer İlaçlar: Bireyin ihtiyaçlarına ve ruh sağlığı durumuna bağlı olarak farklı ilaçlar kullanılabilir. Bu ilaçlar, ruh sağlığı profesyonelleri tarafından reçete edilmelidir. 

Kendine zarar verme tedavisi, bireyin ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilmelidir. Profesyonel bir değerlendirme ve tedavi planı, bireyin daha sağlıklı başa çıkma mekanizmaları geliştirmesine ve genel refahını artırmasına yardımcı olur. 

Sonuç 

Kendine zarar verme, bireyin duygusal ve psikolojik sorunlarını ifade etmek ve hafifletmek için başvurduğu bir davranıştır. Bu davranış genellikle altta yatan ruh sağlığı sorunlarına işaret eder ve ciddiye alınması gereken bir durumdur. Kendine zarar verme tedavisi, bireyin ihtiyaçlarına göre kişiselleştirilmelidir ve terapi, danışmanlık ve ilaç tedavisi gibi çeşitli yöntemleri içerebilir. 

Profesyonel bir değerlendirme ve tedavi planı, bireyin kendine zarar verme davranışını anlamasına ve kontrol altına almasına yardımcı olur. Birey, duygusal düzenleme, stresle başa çıkma ve sağlıklı başa çıkma mekanizmaları geliştirme konusunda destek alabilir. Aynı zamanda, aile ve arkadaşlardan gelen destek de bireyin iyileşme sürecinde önemli bir rol oynayabilir. 

Kendine zarar verme davranışını yaşayan bireyler için önemli olan, uygun ve zamanında destek almaktır. Ruh sağlığı profesyonelleri, bu davranışı ve altta yatan sorunları ele alarak bireyin yaşam kalitesini artırmaya ve genel refahını sağlamaya yardımcı olabilir. Bu nedenle, kendine zarar verme belirtilerini fark eden bireylerin veya ailelerinin profesyonel yardım araması önemlidir. 


Kaynakça

https://www.verywellmind.com/self-injury-and-cutting-1065420 

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/self-injury/symptoms-causes/syc-20350950 

https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/20456781/ 

Paylaş
Terappin LinkedIn Terappin LinkedIn Terappin LinkedIn Terappin Youtube Kanalı

Bültenimize abone ol, mental sağlığın ve kişisel gelişimin için haftanın içerik önerilerinden ilham al. ✨

BLOG

Önerilen Diğer İçerikler

Terappin'de İlk Seansın BASLA15 koduyla %15 İndirimli

Terappin'in uzman klinik psikologları ile daha huzurlu bir hayata ulaşabileceğin terapi yolculuğuna ilk adımı at.

Terapi Yolculuğuna Başla