Ergen Psikolojisi ve Terapisi Nedir?

Yazan: Terappin | 13 Kasım 2021 tarihinde yayınlandı. 23 Ocak 2023 tarihinde güncellendi.

Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 10-19 yaş aralığı ergenlik dönemi olarak adlandırılmaktadır.

Bu dönem çocukluktan yetişkinliğe geçisin habercisidir.

Ergen bireysel fiziksel değişimler başta olmak üzere duygusal, psikolojik ve kültürel birçok değişim yaşarlar.

Ergenlik dönemi nispeten yeni bir olgudur ve son 10 yılı aşkın süredir bu dönem üzerine teoriler ve tedavi yöntemleri geliştirilmektedir.

Ergenlik dönemi üzerine çalışan iki önemli psikoloğun görüşlerini bu süreci daha iyi anlayabilmek için sizinle paylaşacağız.

 

JEAN PIAGET

Çocuk ve ergen gelişimi üzerine çalışmalar yürüten İsveçli uzman psikolog Piaget, ergenlik dönemini “somut operasyon aşaması”ndan” “resmi operasyon aşaması”na geçiş olarak tanımlar.

Somut işlem aşamasında çocuklar kendi görüşlerinden başka görüşler olduğu gerçeğini anlar ve mantıksal düşünmenin işlevini kavrarlar.

Resmi işlem aşamasında ise soyut düşünme yetisi gelişir. Sembollerle ifade gücü artar ve içinde bulunan çevre hakkında hipotezler geliştirilip test edilir.

Fakat Piaget’e göre her birey bu aşamaya ulaşamaz. Yetişkinlerin yaklaşık üçte biri resmi işlem aşamasındadır.

 

ERIK ERIKSON 

Alman asıllı uzman psikolog Erikson, yaşam boyu gelişim üzerine psikolojik çalışmalarda bulundu.

Bu çalışmalarındaki esas vurgu 8 aşmada gelişen ergenlik ve çocukluk dönemi üzerineydi.

Erikson’a göre ergenliğin üç evresi aşağıdaki gibidir:

  • Aşağılık kompleksine karşı yeterlilik

Yaklaşık 12 yaşına kadar kişiler zorlukların üstesinden gelme, problem çözme ve yeni beceriler öğrenme yeteneklerini geliştirirler.

  • Toplumsal rol karmaşasına karşı kişisel kimlik

Bu süreç 12-18 yaş aralığında gerçekleşir.

Kişinin benlik duygusunu anladığı bu süreç cinsiyet kimliği ve cinsel yönelim, siyasi kimlik ve dini inançlar gibi önemli kimlik gelişimlerini kapsar.

Bu süreçteki gençler aileden ve toplumdan öğrendikleri kimlikleri sorgulamaya başlar ve özerlik duygusu geliştirir.

  • Yakınlığa karşın soyutlanma

Yaklaşık olarak 18 yaşında başlayan bu süreç yetişkinliğe kadar devam eder. Bireyler toplumdan soyutlanmaya ve yalnızlaşmaya karşı çevresindekilerle yakın ilişkiler geliştirmeye çalışır.

 

Ergenliğin Gelişim Evreleri Nelerdir?

Ergen psikolojisi nedir sorusunu yukarıda detaylı bir şekilde anlatmaya çalıştık.

Şimdi ergenlik döneminin gelişim evrelerine yakından göz atalım.

Çocukluktan yetişkinliğe geçiş son derece karmaşık ve zorlu bir süreçtir.

Öğrenmekten daha fazlası olan ergenlik dönemindeki gelişimler pek çok alanda görülebilir.

 

FİZİKSEL VE CİNSEL GELİŞİM

Ergenlik döneminin fiziksel belirtileri son derece açıktır.

Tüylenmeler, ses değişimi, kızlarda 16; erkeklerde 18 yaşına kadar seyreden boy uzaması, göğüs ve kaşların büyümesi, adet görmek ve sakalların uzaması başlıca gözlemlenen değişimlerdir.

Ergen psikologlarına göre fiziksel değişimlerin yanı sıra bu dönemdeki en kritik değişimler beyinde yaşanır.

Duygu/davranışların kontrolü ve ödül/cezanın hesaplandığı beyin kısmı bu dönemde önemli gelişmeler yaşar ve gençler verimli düşünme yeteneği kazanırlar.

Tüm gelişmeler ergen bireylerin cinsel farkındalık geliştirmesine neden olur ve cinsellikte daha aktif hale gelirler.

Yine bu dönemde herhangi bir sağlık problemi yaşamadıkları sürece fiziksel olarak son derece güçlü ve koordinasyon yetenekleri yüksek durumdadırlar.

Bu gelişmeler de onların sporda başarılı olmasını sağlar.

 

BİLİŞSEL GELİŞİM

Ergenlik döneminde yeni ve soyut düşünme becerileri kazanırız.

Hayal gücü, karmaşık düşünme yetisi bu dönemde katlanarak artar. Bu nedenle gençler manevi konular üzerine daha çok düşünmeye ve sorgulamaya başlar.

Soyut düşünme bazı riskleri de beraberinde getirir. Kendilerini sonsuz güçte ve yenilmezlikte hisseden ergen bireyler cesaretle risk alabilirler.

İlerleyen yaşlarda yargılama ve öngörü yetenekleri geliştikçe bu cesaret yerini mantıklı ve somut düşünebilmeye bırakacaktır.

Düşünceleri daha karmaşık hale gelen ergenler geleceklerini ve bir sonraki adımlarını hayal edebilirler ama karar vermekte ve uygulamakta güçlük çekerler.

 

DUYGUSAL GELİŞİM

Ergenliğin en çalkantılı süreçlerinden birisidir.

Bu aşamada aileden kopma ve arkadaşlarla daha yakın ilişkiler kurma söz konusudur.

Mahremiyete en çok bu zamanda ihtiyaç duyarlar.

Nasıl göründükleri konusunda son derece endişelidirler ve bir imaj geliştirmek isterler.

Kendilerine olan güvenleri artar ve duygusal deneyimlere açık hale gelirler. Cinsel dürtüleri yüksektir.

Ergen psikolojisi terapisi çoğunlukta bu süreçteki gençlerin duygu yönetimini sağlamak için hizmet vermektedir.

 

AHLAKİ GELİŞİM

Ahlaki gelişim en zor atlatılan süreçlerden birisidir.

Ergen bireyler bu dönemde içinde bulundukları sabit kurallar dâhilinde otorite ve sosyal düzene geçiş yaparlar. 

Olgunlaştıkça sosyal sözleşmeleri ve toplumsal ilişkileri analiz etmeye başlarlar.

Yasal olarak doğru olmasa bile ahlaki olarak doğru olan ve karşılıklı fayda sağlayan eylemlerle ilgilenirler.

Yetişkinliğe doğru ilerledikçe “doğru” ve “yanlış” kavramlarını evrensel düzeyde düşünmeye başlarlar ve bu da ahlaki gelişim süreçlerini yeniden şekillendirir.

 

EYVAH! Çocuğum Büyüyor! 

Ergenlik Dönemi Ruhsal Sorunları Nelerdir?

Ergenlik döneminde sıkça rastlanan 11 farklı psikolojik bozukluk!

Ergenlik döneminde karşılaşılan depresyon öfkeli duygu-durum şeklinde kendini gösterir.

Ergenlik dönemi depresyonu sonucunda halsizlik, yeme bozuklukları, suçluluk ve uyku düzensizliği görülmektedir.

Ergenlik dönemindeki bireyler ya kontrolsüz bir şekilde sürekli yemek yerler ya da çok az ve sağlıksız beslenirler.

Kendilerince yemeği fazla kaçırdıkları zamanda ise başarısız diyetlerle kilo verme çabasına girerler.

Kilo almaktan aşırı korkma ve kiloyu yanlış değerlendirme biçimidir.

Ağır egzersizler ve diyetler uygulan ergen bireyin bedeninde kaybedilen enerjiyi ve ağırlık kaybını kazanmak için ani yeme atakları gelişir.

Hasta kilo almaktan aşırı korktuğu için kendi kusturma yöntemine ve çeşitli ilaç takviyelerine başvurmaktadır.

Kusma hastalığıdır.

Abur cubur ve fazla yemek yedikten sonra kalorilerden kurtulmak için gelen kusma isteği ve eğilimidir.

Bulumikler güvenli bir ortamda yaşamadıklarına inanırlar ve duygularını sürekli saklayıp başkalarını mutlu etmek için uğraşırlar.

  • Mevsim Değişiklerine Bağlı Gelişen Ruhsal Bozulmalar

Özellikle bahar aylarında ve şiddetli kış günlerinde ergen bireylerin duygusal gelişimi olumsuz yönde etkilenir.

Ergenlik döneminde temelleri atılan en sinsi hastalıklardan biridir. Ergen bireylerin kabul edilme ve sorunlardan kurtulma gibi sebeplerle başladıkları alkol ve madde kullanımı sonrasında büyük felaketlere sebep olacaktır.

  • Psikotik Bozukluklar

Düşünce bozukluklarına verilen addır.

Normalden uzaklaşıp tuhaf olma halidir. Gerçeklikle olan bağ kopar.

Asosyal duruş, içe kapanma, takıntılı davranışlar, felsefe ve dinle aşırı uğraşma gibi olumsuz ve aşırı duyguları içerir.

  • İntihar

Maalesef özellikle 14-25 yaş aralığında hızla artmaktadır.

Kadınlar erkeklere oranla 3 kat daha fazla intihar girişiminde bulunsa da erkeklerin intihar teşebbüsleri 3 kat daha fazla intiharla sonuçlanmaktadır.

Ergenlik döneminde intiharı tetikleyecek ufacık unsurlar bile “ergenlik bunalımı” diye düşünülüp ihmal edilmemelidir.

  • Şiddet ve Saldırganlık 

Ergenlik döneminde artan fiziksel güce ve yaşanan duygu yoğunluğuna göre şiddet ve saldırganlık eğilimi artmaktadır.

  • Takıntılar

Obsesif Kompulsif Bozukluk ergen psikolojisi nedir başlığı altında incelenmesi gereken en kritik noktalardan biridir.

Obsesyon: Saplantı. 

Yineleyen, irade dışı gelişen, tedirginlik duygusuna sebep olan ve bilinçli çaba ile kovulamayan hareketlerdir.

Kompulsiyon: Zorlantı.

Saplantılı düşünceleri kovmak için istek dışı yinelenen hareketler.

Bu durumlara sahip ergen bireyler en ufak bir eksikliğe tahammül edemezler ve ayrıntılara çok takılırlar.

Aşırı düzenli ve aşırı titizdirler ki bu durum günlük hayatta tahammüllerini azaltır ve sürekli kontrol etme isteği nedeniyle enerjileri düşer.

 

Grup Terapisi

Grup terapilerinin amacı utangaçlık, içe kapanıklık, yalnızlık, agorafobi gibi sosyal problemler yaşayan ergen bireylerin sosyal iletişim becerilerini geliştirmeyi hedefler.

Bilişsel Davranışçı Terapi

Bilişsel davranışçı terapi takıntılı davranışlar gösteren, sürekli ilgi çekme eğiliminde olan ve fobileriyle uğraşan ergenlerde sıkça tercih edilen bir yöntemdir.

Bu tedavi yöntemindeki amaç kişide olumsuzluğa neden olan duygu ve davranışları tespit etmek ve iyileştirmektir.

Aile Terapisi

Aile Terapisi uygulayan uzmanlar aile içindeki iletişimi ve bağı güçlendirmeyi hedefler.

Böylece anne ve babalar çocuklarının bu sürecini daha iyi anlayacak ve muhtemel bir olumsuzluğu önlemiş olacaklardır.

Bunu yanı sıra aile terapisi boşanma, ayrılık, ölüm gibi travmatik süreçler yaşayan ergen bireylerin tedavisinde sıkça tercih edilir.

Bireysel Terapi

Bireysel konuşma terapileri ergen bireylerin sorunlarını ve duygularını konuşarak ortaya çıkarmasına odaklanır.

Bu noktada terapistin çalışacağı ergenle daha önceden çalışmış olması ya da birkaç ön seans gerçekleştirmesi son derece kritiktir.

 

Ergen Terapisine Hangi Durumlarda Başvurulmalıdır?

Ergenlik döneminde yaşanan içe kapanmalar, gerginlik ya da aşırı duygusal hassasiyet gibi durumlar son derece olağandır.

Pek çok ikilemi ve duygu geçişini aynı anda deneyimlediğimiz bu süreçte daha önce sergilemediğimiz davranışları gösterebiliriz.

Bu noktada anne ve babalara büyük bir sorumluluk düşmektedir. Zihnimizin duygusal ve bilişsel gelişimini yeterince tamamlamadığı ergenlik döneminde bireylerin aşırıya kaçan tavırları olağan karşılanırken bunların sürekli olması ve gündelik yaşamı olumsuz etkileyecek bir boyuta ulaşması son derece tehlikelidir.

Karar verme mekanizmamızın zayıf olduğu ergenlik süreci, bir anda geri dönüşü olmayan, önlem alamayacağımız, telafi edemeyeceğimiz hatalar yapmamıza neden olabilir.

Dahası bu süreçte yaşanan herhangi bir olumsuzluğun üzeri örtüldüğünde yetişkinlik döneminde ruhsal ve zihinsel olarak kalıcı hasarlar bırakabilir. 

Anne ve babalar çocuklarının her hareketini özenle takip etmeli ve kontrol edemedikleri anda derhal bir uzman psikoloğa başvurmalıdır.

 

Ergenlik Döneminde Sıkça Karşılaşılan Problemler

  • Akran baskısı
  • Anksiyete
  • Cinsel kimlik tanımı
  • Akademik kaygılar (sınav stresi, okul başarı vb.)
  • Motivasyon eksikliği
  • Özgüven eksikliği
  • İletişim problemleri
  • Sosyal medya baskısı
  • Siber zorbalık
  • Köklü değişimler ( yeni bir şehre taşınma, okul değiştirme, anne-babanın boşanması vb.)
  • Aile problemleri

 

 

 

BLOG

Önerilen Diğer İçerikler
Terapi yolculuğuna daha uygun fiyatlarla başlayabilmen için ilk seansının %15'ini biz karşılıyoruz.

Terappin ile Terapi Yolculuğuna %15 İndirimli Başla

Terappin'in uzman klinik psikologları ile daha huzurlu bir hayata ulaşabileceğin terapi yolculuğuna ilk adımı at.

Terapi yolculuğuna daha uygun fiyatlarla başlayabilmen için ilk seansının %15'ini biz karşılıyoruz.