Endorfin Hormonu Nedir? Ne İşe Yarar? | Endorfin Hormonu Nasıl Salgılanır?

Endorfin Hormonu Nedir? Ne İşe Yarar? | Endorfin Hormonu Nasıl Salgılanır?

Terappin | Online Psikolog

Terappin Blog
13.10.2022 tarihinde oluşturdu.

Endorfin, nöronlar arasında kimyasal bir taşıyıcı görevi görür. Bir nevi doğal ağrı kesicidir ve vücudun yaşadığı acıyı dindirmeye yardımcı olur. Acı, ağrı hissimiz oluştuğunda vücudumuz beynimize sinyal göndererek ağrı sinyallerini alan sinir hücrelerini bloke etmek için bu hormonu kullanır. Bunun acımızı dindirdiğini söyleyebiliriz. Bu sayede, stresli ve sıkıntılı durumlarda bile yaptığımız şey ile uğraşmaya devam edebiliriz.

Endorfin Hormonu Nedir? Ne İşe Yarar? | Endorfin Hormonu Nasıl Salgılanır?

Bizi her daim daha iyi hissettirmek için çalışan bedenimiz oldukça etkileyici ve karmaşıktır. Yaşadığımız mutluluğu, zevki hatta bazen acıyı bile dönüştürmeye gayret eder. Bir başka deyişle bedenimize göre mutluluk, aynı zamanda acı hissimizin dinmesini ifade edebilir. Hazırladığımız bu içerikte, mutlulukla ilişkilendirilen hormonları ve aralarındaki farkları endorfin hormonu nedir sorusunun başlığı altında inceleyeceğiz.

Endorfin Hormonu Nedir? Ne İşe Yarar?

Faydaları Nelerdir?

Endorfin Hormonu Hakkında Bilmemiz Gerekenler

Mutlulukla İlişkilendirilen Diğer Hormonlar

Endorfin ile Dopamin Arasındaki Farklar Nelerdir?

Endorfin Hormonu Eksikliğinde Neler Olur?

Endorfin Miktarını Nasıl Artırırsın?

Egzersizimiz Nasıl Olmalı?

Endorfin Bağımlısı Olmamız Mümkün Müdür?

Endorfin Hormonu Nedir? Ne İşe Yarar?

Endorfin hormonu nedir sorusu, beyindeki hipofiz bezinde ve hipotalamusta üretilmiş nörotransmitterdir şeklinde cevaplanabilir. Nöronlar arasında kimyasal bir taşıyıcı görevi görür. Bir nevi doğal ağrı kesicidir ve vücudun yaşadığı acıyı dindirmeye yardımcı olur. Acı, ağrı hissimiz oluştuğunda vücudumuz beynimize sinyal göndererek ağrı sinyallerini alan sinir hücrelerini bloke etmek için bu hormonu kullanır. Bunun acımızı dindirdiğini söyleyebiliriz. Bu sayede, stresli ve sıkıntılı durumlarda bile yaptığımız şey ile uğraşmaya devam edebiliriz.

Vücuttaki stres, şok veya fiziksel acı gibi tepkilerden sorumlu olmasının yanında iştahla yediğimiz bir yemek, yaptığımız alışveriş veya seks gibi zevk ile ilişkilendirdiğimiz herhangi bir aktivite de onun görev alanına verilebilecek iyi örneklerden olabilir.

Faydaları Nelerdir?

Endorfin hormonu nedir sorusunun sormamıza neden olan şey hem fiziksel hem de zihinsel sağlığımızda yaratabileceği olumlu etkidir. Sağladığı koruyucu etki ile stresle mücadele etmemizi sağlayan bu etmenin faydalarından bazıları şunlardır:

  • Öz benlik duygusunu geliştirir.
  • Daha iyi bir beslenme düzeni oluşturmamızı sağlar.
  • Bağışıklığın gelişmesine yardımcı olur.
  • Depresyon ve anksiyete seviyesini düşürür.

Endorfin Hormonu Hakkında Bilmemiz Gerekenler

Stres ve kaygıyı azaltır:

Bu hormonun vücudumuzda yeterli miktarda bulunması, stresi ve kaygıyı azaltır. Dişi ve erkek fareler ile gerçekleştirilen bir çalışmada endişeli davranış ile bu nörotransmitterin ilişkisi olduğu ve onun varlığı halinde farelerin stresli uyaranlara beklenilenden daha düşük bir tepki gösterdikleri gözlenmiştir. Bir başka deyişle, endorfin hormonu nedir sorusunun bir cevabı da stres yönetimine yardımcı olabilecek bir etken olarak cevaplanabilir.

Diğer hormonlar ile ilişkilidir:

Hazırladığımız bu yazıda endorfin hormonu nedir sorusunun cevabını ararken, onun yararlarına ve birlikte çalıştığı eşlikçilere bolca değinmeyi hedefledik. Serotonin, dopamin gibi hormonlarla iş birliği içinde olduğunu, vücuda etki ederken birbirlerinden destek aldıklarını vurgulamamız gerekir. Buna örnek olarak, romantik ve cinsel ilişkilerde adını sıkça andığımız oksitosini de etkilediğini söyleyebiliriz.

Menopoz döneminde değerler değişim gösterebilir:

Adet döngüsü, menopoz gibi dönemler ile ilgili kavramları kullandığımızda aklımıza ilk gelenler östorojen ve progesteron olabilir. Bununla beraber, endorfinin de süreçte rolü bulunmaktadır. Yapılan çalışmalar, menopoz döneminde bulunan bireylerin, regl döneminde olan bireylere oranla daha az endorfin salgıladığını göstermiştir. Kişilerde sıkça görülen ateş basması belirtisinden hemen önce düşen değerin, sonrasında 15 dakika içinde tekrar istikrarlı bir şekilde durmadan yükseldiği görülmüştür. Ek olarak, yüksek miktardaki endorfin seviyesinin doğum sırasında yaşanan ağrıyı iyileştirmeye katkı sağladığı görülmektedir.

Mutlulukla İlişkilendirilen Diğer Hormonlar

Serotonin:

Ruh halimizi düzenleyen nörotransmitterlerlerin başında gelir. Öyle ki, anksiyete, depresyon gibi çeşitli duyguların tedavi edilme sürecinde kullanılma ihtimali olan ilaçlar genellikle bu hormon referans alınarak yapılır. En popüler tabiri ile mutluluk hormonu olarak adlandırılan serotoninin az bilinen bir faydası da sindirime olan yararıdır ve çoğu sağlıklı sindirimi sağlamak adına bağırsaklarımızda bulunur. Vücudumuzun başka kısımlarında faaliyet gösterenler ise kemiklerimiz, uyku düzenimiz, kanımızın pıhtılaşması ve cinsel işlevlerde görev alır.

Dopamin:

Yaptığımız bir işi birçok olumlu duygu ve keyif ile bağdaştırdığımız aktiviteler hatta bazen sadece bununla ilgili bir beklentiye girmemiz bile dopamin seviyemizin yükselmesine yardımcı olabilir.

Kişinin kendini iyi hissetmesi ile ilişkilendirilen bu nörotransmitter genellikle ödül, motivasyon gibi konular söz konusu olduğu zaman devrededir.

Bahsetmek istediğimiz şeyi bir örnekle anlatalım. Diyelim ki canın tatlı çekiyor ve birden evdeki malzemelerle güzel bir ıslak kek yapmaya koyuluyorsun. Yaptığın kekin fırında pişmeye başladığını görüyorsun ve o mis koku bütün mutfağa yayılıyor. İşte tam o sırada vücudundaki dopamin miktarı artış gösterebilir. O his bu arzuyu güçlendirir ve daha sonra tekrar tatmin etmeye odaklanarak harekete geçer.

Oksitosin:

Oksitosin’in ruh sağlığı ve bağ kurma konusunda yadsınamaz bir önemi bulunaktadır. Buna ek olarak bir ilişkiye başladığında, seks dahil birçok fiziksel temasta yüksek oksitosin salgılandığı görülmektedir. İşte tam olarak da bu yüzden onun bir diğer isminin de aşk hormonu olarak adlandırıldığını söyleyebiliriz.  Hamilelik, emzirme, doğum gibi konularda görev alan bu hormon, otizm, depresyon ve yeme bozuklukları gibi çeşitli zihinsel durumlarda da değerlendirilen bir kriter olmaya başlamıştır.

Endorfin ile Dopamin Arasındaki Farklar Nelerdir?

İkisi de bedenimizin mutluluğu için çalışan kimyasallar olmakla beraber vücudumuzdaki görevleri farklıdır. Endorfin acıyı doğal olarak rahatlatırken, beynimizin ödül merkezine bağlanılmasından sonra dopamin salınımı gerçekleşir.

Bir koşucuyu ele alalım. Endorfin hormonu nedir sorusu, koşucunun ağrılarını yatıştırmaya yardımcı olan hormundur şeklinde cevaplanacaktır. Bununla beraber dopamin salındığında ise koşucu yarışın sonunda elde ettiği yüksek zevk ve tatmine kavuşur ve devamında da bu duyguyu yaşamak adına motive hisseder. Bu iki hormonun iyi bir iş birliği içinde çalıştığı söylemekle beraber aynı şey olmadıklarının altını çizmeliyiz.

Endorfin Hormonu Eksikliğinde Neler Olur?

Endorfin hormonu nedir sorusu kadar önemli bir başka soru da vücudumuzdaki endorfin eksikliğinin nelere sebep olacağıdır. Bu durum hem fiziksel hem de zihinsel birtakım semptomlar göstermemize neden olabilir. Aşağıda gösterilen belirtiler ile karşılaşılma olasılığı yüksek olsa da bu konuda daha fazla araştırmaya ihtiyaç bulunmaktadır:

  • Artan ağrı ve sızı
  • Uyku problemi
  • Depresyon ve anksiyete riski
  • Ruh hali değişimleri
  • Bağımlılık

Endorfin Miktarını Nasıl Artırırsın?

Gülümse:

Mutluluğumuzun en bariz görünümü olan gülümsemek, ruh halimiz üzerinde tahmin ettiğimizden de daha fazla etkili olabilir. Stresi azaltmaya yardımcı olduğu kadar fiziksel olarak olumlu etkilerini gözlemlediğimiz bu ifade, seni daha iyi hissettirecek hormonların salınımını da destekliyor.  Bu noktada sana ufak bir sır vermek istiyoruz. Beynin, kahkaha atmanı sağlayan kasların çalışması ile gerçekten mutlu olduğun anların arasındaki farkı ayırt edemiyor. Başka bir deyişle gülümsemen, sana gerçek mutluluğu vadedebiliyor.

Yiyeceklerden yararlan:

Şimdi sana çok da şaşırmayacağın bir bilgi vereceğiz. Mutluluğun bir yolu da midenden geçiyor. Sevdiğin bir şeyi yemen, yeni tarifler deneyip öğünler yaratman da bu hormonunun salgılanmasına yardımcı oluyor. Yiyeceğin baharatlı yiyecekler veya gün içinde ağzına atacağın birkaç parça bitter çikolata iyi bir takviye olacaktır.

Düzenli egzersiz yap:

İçeriklerimizin birçoğunda yer alan bu madde, endorfin hormonu nedir diye sorduğumuzda yine karşımıza çıkıyor. Fiziksel ve zihinsel sağlığımızı koruyarak bizi zinde tutan egzersiz yapma alışkanlığı, hormon salınımında da büyük ölçüde etki gösterir. Sporu düzenli ve uzun süreler yapma beklentimizi olsa da bunu gerçekleştirmek bazen zor olabilir. Buna karşın yapılan bir araştırmada, 30 dakika süren bir egzersizin de bizi bu konudaki hedefimize ulaştırabileceği söyleniyor. Kalp atışımızı ve nefes alışımızı hızlandıran orta tempolu bir egzersiz iyi bir fikir gibi duruyor. Bu konuda ufak bir ipucumuz daha var: Kürek sporu yapan sporcuların gözleme alındığı bir araştırmada grup halinde yapılan sporun, tek başına gerçekleştirilen bir antrenmana göre daha fazla endorfin sağlanmasına yardımcı olduğu görülüyor.

Temasın gücüne inan:

Egzersiz demişken, seks sırasında hissettiğin o coşkuyu sağlayan şeyin ne olduğunu biliyor musun? Evet, doğru tahmin! O coşku, belki de endorfin hormonu nedir sorusunun haz ile ilgili en güzel cevabı. Modunu yükseltirken kalp atışını artıran seks, endorfin ile birlikte dopamin, serotonin ve bağlılıkla ilişkilendirilen oksitosinin salınımını destekliyor. Oksitosinden bahsederken eklememiz gereken şey ise küçük fiziksel dokunuşları kesinlikle hafife almaman gerektiği. Partnerine, çocuğuna veya evcil hayvanına sarılman da ruh halini iyileştirir ve bu hormonun salgılanmasına yardımcı olur.

Meditasyon yap:

Meditasyon, farkındalığımızı geliştirerek anda kalmamızı sağlamayı öğrendiğimiz bir çalışmadır. Bazı araştırmalar, sık sık meditasyon yapan kişilerin acı eşiklerinin daha yüksek olduğunu ve bu durumun da ilgili hormonun salgılanmasına yardımcı olabileceğini söylüyor.

Eğer daha önce hiç meditasyon yapmamış biri isen bunu yapmak biraz zor gelebilir. Bu nedenle sana 5 dakikada uygulayabileceğin, eğer yararını görürsen süreyi zamanla artırabileceğin 4 aşamalı bir deneme göstereceğiz:

  1. Öncelikle kendini rahat hissedebileceğin, sessiz bir ortama git.
  2. Rahat hissedeceğin bir pozisyonda dur. Bu oturmak, uzanmak hatta ayakta durmak bile olabilir.
  3. Aklından geçebilecek olumlu veya olumsuz bütün düşüncelere izin ver, onları serbest bırak.
  4. Düşündüğün şeylere sığınma, onlardan kaçma veya kendini yargılama, sadece onları kabul et.

Meditasyon, anda kalmak deyince aklına hoş, sakinleştirici kokusu olan bir oda geliyorsa çok da haksız sayılmazsın. Lavanta yağı gibi esansiyel yağlar da ister meditasyonda ister evinde geçirdiğin güzel bir anda sana iyi gelecek güzel bir eşlikçi olabilir. Aromatik yağlarda başka seçenekleri incelememiz gerekirse, biberiye, bergamot veya portakal, greyfurt gibi narenciye kokularının da tercihine göre keyifli bir deneyim olabileceğini söyleyebiliriz.

Güneşe çık:

Güneşin vücudumuz için ne kadar yararlı olduğunu hepimiz biliriz. Bedenimizden enerjimize ve uyku kalitemize kadar birçok noktada bize iyi gelen bu kaynak, serotonin ve melatonin üretimimizi de artırır. Cildimizi besleyen D vitaminin üretilmesine yardımcı olan güneşin etkisini hissetmemiz için, haftada birkaç kez 15 dakika güneş ışığı almamız yeterlidir. Bu noktada yapmak istediğimiz ufak hatırlatma ise mevsim fark etmeksizin güneş kremini kullanmamız gerektiğidir.

Sanat ile iç içe ol:

İster resim ister şiir ister başka bir şey olsun, sanatla ilgilenmek esenliğini ve hatta benlik imajını iyileştirmeni sağlayabilir. Örneğin müziğin ruhumuza ne kadar iyi geldiğini hepimiz hissederiz. Aynı zamanda müzik, endorfin hormonunun sağlanmasını sağlayarak kişinin acı eşiğinin yükselmesini sağlayabiliyor veya bir nevi ağrı kesici etkisi gösterebiliyor. Bu etkinin spor nedeniyle oluşmuş bazı ağrıları hafiflettiğini düşünürsek, havaya girmen için açtığın o müziğin aslında sana tahmin ettiğinden de faydalı olduğunu söyleyebiliriz. Buna ek olarak kendini ifade etmenin ve egzersiz yapmanın en keyifli yollarından biri dans, spordan sıkılma ihtimaline karşı iyi bir alternatif gibi görünüyor.

Akupunkturu dene:

Daha çok Çin tıbbında varlığını gösteren akupunktur, ince iğneler aracılığıyla basınç noktalarını uyarır. Yapılan araştırmalara göre bu iğneler, hormonun salınımını tetiklemekle beraber kronik ağrılara, regl dönemi öncesindeki sendroma (PMS), uykusuzluğa ve depresyonun iyileşmesine katkı sağlıyor.

Egzersizimiz Nasıl Olmalı?

Egzersiz yapmanın hem fiziksel hem de zihinsel sağlığımız üzerinde ne kadar etkili olduğunu birçok yazımızda vurguluyoruz. Peki, endorfin hormonundaki sağlıklı artışı sağlayan tempo nasıl olmalıdır?

Araştırmacılar, bir saat boyunca yüksek tempoda yapılan bir interval antrenmanın, yine bir saat yapılan daha az zorlu bir antrenmana göre bu hormonu daha çok salgılattığını öne sürüyor. Yaşları 21 ila 36 olan 22 sağlıklı erkek ile yapılan deneyde, çok yoğun egzersizleri tamamlayan erkeklerin acı ve olumsuz duygularının arttığı gözlemlenirken, bunun kişilerde daha sonra bu egzersizi tekrar yapma konusunda cesaretsizlik yaratabileceği ileri sürülüyor. Yapılan orta yoğunluktaki egzersizlerde ise katılımcıların, öfori ve zevk duygularının yaşadıklarını ifade ettikleri gözlemleniyor. Sonuç olarak farklı yoğunluklarda yapılan egzersizler, olumlu ve olumsuz olmak üzere birtakım farklı sonuçlara neden olabiliyor.  İşte tam da bu nedenle, yeni egzersiz rutini oluşturulurken bu kriteri dikkate almanın, egzersizin sürdürülebilirliği ve kişinin motivasyonunu koruması adına önemini gözler önüne seriliyor.

Kaygı ve depresyonu azaltmaya yardımcı olarak stresle de mücadele etmemizi sağlayan fiziksel aktiviteler, iyi hissettiren hormonları salgılamamızı sağlayarak ağrı algısını ve öfori duygusunu tetikler. Sağlığını korumak isteyen yetişkinlere haftada en az 150 dakika sürdürecekleri orta yoğunlukta veya yine haftada en az 75 dakika şiddetli yoğunlukta aerobik aktivite yapmaları öneriliyor. Bununla beraber, uygulamayı hedeflediğin antrenman programını bir uzman ile bedenine iyi gelecek şekilde oluşturman gerektiğini de hatırlatmak istiyoruz.

Endorfin Bağımlısı Olmamız Mümkün Müdür?

Öncelikle bu konudaki araştırmanın endorfin hormonu nedir sorusuna göre daha kısıtlı bir alana sahip olduğunu söyleyebiliriz.  Bununla birlikte, bazı aktiviteler aracılığı ile yaşanan endorfin patlamasının kişilerde bağımlılık yaratabileceği iddia ediliyor.

Dağcılık gibi ekstrem sporlarla uğraşan kişiler, endorfin hormonu nedir sorusunun önemli bir muhatabı haline gelebilirler. Bir başka örnekte ise, kişinin duygusal acıyı dışa vurup hissetmek adına kendisine zarar vermesi gösterilebilir. Birey, bu patlamaya bağımlı hale geldiğinde, duygusal boşalma hissini yaşamak adına bunu gerçekleştirebilmektedir.

Sıkça Sorulan Sorular

Ağrılı, stres altında veya zevkli aktiviteler sırasında salgılanan bu hormonu artırmak için yapabileceğimiz belli başlı şeyler bulunmaktadır: Egzersiz, akupunktur, meditasyon, gülümsemek, güneşe çıkmak veya yaratıcı şeyler ile haşır neşir olmak endorfinin ve iş birliği içinde olduğu, mutlulukla ilişkilendirilen diğer hormonların salınmasında yardımcı olur.

Bu soruyu cevaplamak için öncelikle endorfin hormonu nedir sorusuna geri dönmemiz gerekir. Ağrı ve stres anında salgılanan bu kimyasallar bir nevi ağrı kesici işlevi görürler. Bununla birlikte, masaj, yemek, egzersiz, seks gibi zevkli aktivitelerde de yayıldıkları görülmektedir.

Beynin içindeki hipofiz bezinde ve hipotalamusta üretilen kimyasalın bu özelliği onu serotoninden ayıran şeylerin başında gelir. Serotonin bedenin farklı yerlerinde bulunup genel olarak ruh halini iyileştirmek için görevli iken endorfin ağrı kesici ve stres giderici özelliktedir. Yüzme, dans, yürüyüş gibi birçok aktivitenin yanı sıra tüketilecek baharatlı yiyecekler veya birkaç kare bitter çikolata sana bu konuda yardımcı olacaktır.

Vücudumuzun bu önemli ihtiyacı karşılayamaması halinde kronik ağrıların artması, ruh hali değişiklikleri, uykusuzluk, bağımlılık gibi belirtiler baş gösterebilir. Buna ek olarak kişilerin, bu eksikliği gidermek ve duygusal manada bir boşalma yaşamak adına kendilerine zarar verebildiği görülmektedir. Her gün saatlerce egzersiz yapmak da bu bağımlılığın farklı bir görünüşü halinde karşımıza çıkabilir.




200'den fazla uzman psikolog arasından sana en uygun psikolog ile istediğin yerden 7-24 online terapiye başlamak için hemen uygulamayı indir!