Yetişkin Psikolojisi Nedir | Yetişkin Olmanın Farklı Yönleri

Yetişkin Psikolojisi Nedir | Yetişkin Olmanın Farklı Yönleri

Terappin | Online Psikolog

Terappin Blog
05.11.2021 tarihinde oluşturdu.

Yetişkin psikolojisi çok yönlü ve oldukça geniş bir alandır. Birçok farklı bozukluk ya da ruhsal hastalığı içerisinde barındırabilir. Fakat aynı zamanda tedavi programları, yöntemleri ve teknikleri açısından da çok yönlüdür. Bu nedenle, önce yetişkin psikolojisi nedir ile başlayıp daha sonra yetişkinliğin her adımı detaylarıyla incelenebilir.

 

Yalnızca yetişkin psikolojisi nedir sorusunun cevabı bile akıl ve ruh sağlığıyla ilgili oluşabilecek birçok kafa karışıklığının gidermeye yardımcı olabilir. 

Yetişkin psikolojisi nedir? Hangi alanlarda hizmet verir? Hangi durumlarda yetişkin psikolojisi yardımı almalıyım? Gibi sorular kafanızı meşgul ediyorsa çok doğru bir yerdesiniz! Zaman zaman herkesin psikolojik olarak iyi hissetmediği durumlar olabilir. İş kaynaklı ya da aile hayatı kaynaklı stres, endişe ve kaygılar herkesi farklı şekilde etkileyebilir. Ancak ne zaman bir profesyonele danışmanız gerektiğinden emin değil misiniz? Hiç sorun değil, bu sayfanın sonunda bu konuda yeterli detaylı bilgiye ulaşmış olacaksınız.

Bu sayfada sizin için yetişkin psikolojisi hakkında aşağıdaki bilgileri detaylı bir şekilde vermeyi hedefledik:

*Yetişkin psikolojisi nedir?

*Yetişkinlikte çeşitli gelişimler; Fiziksel gelişim, Bilişsel gelişim ve Psikososyal gelişim

*Yetişkin olmanın farklı yönleri

*Yetişkin psikolojisinin hizmet alanları

*Yetişkin psikoterapisti

Yetişkin psikolojisi çok yönlü ve oldukça geniş bir alandır. Birçok farklı bozukluk ya da ruhsal hastalığı içerisinde barındırabilir. Fakat aynı zamanda tedavi programları, yöntemleri ve teknikleri açısından da çok yönlüdür. Bu nedenle, önce yetişkin psikolojisi nedir ile başlayıp daha sonra yetişkinliğin her adımı detaylarıyla incelenebilir. 

Herhangi bir ruh veya akıl sağlığı bozukluğu yaşamaktan herkes çekinir. Ancak böyle bir rahatsızlığın olabileceğini kabullenmek tedavi sürecindeki ilk ve en önemli adımdır. Bu nedenle yetişkin psikolojisi hakkında her şeyi detaylıca bilmek ve endişelerinizden arınmak da önemlidir. 

Sizin için hazırladığımız bu rehberi okuyarak birçok soru işaretlerinizden kurtulmanız mümkün. Hazırsanız, şimdi başlayalım!

yetiskin_psikolojisi_nedir

Yetişkin Psikolojisi Nedir?

Yetişkin psikolojisi aynı zamanda ileri gelişim psikolojisi olarak da bilinir. Yetişkinlik, yani olgunluk döneminde ortaya çıkan herhangi bir sorunu gidermek için ele alınan konular yetişkin psikolojisi içerisinde değerlendirilir. 

Herkes olgunluk ya da yetişkinlik döneminde aynı şartlarla karşılaşmaz ya da karşılaştığı sorunlarla aynı şekilde başa çıkamaz. Bu durumda yardımcı olabilecek profesyonel yardım yetişkin psikolojisinde uzmanlığını yapmış eğitimlerini tamamlamış psikologlar olur. 

Yetişkin psikolojisi kimi zaman daha hafif akıl hastalıkları ve bozukluklarla ilgilenirken, kimi zaman daha ciddi olarak tanımlanabilecek rahatsızlıklarla da ilgilenmektedir. Bu nedenle hizmet ve ilgi alanı oldukça geniş bir alandır. 

Yetişkin psikolojisinden bahsederken, yetişkinlik döneminden ve bireyin ergenlikten genç yetişkinliğe geçiş sürecinden de bahsedilmelidir. Yetişkinlik döneminin 5 farklı psikolojik nitelikleri vardır:

  1. Sevme ve sevilme becerisi,
  2. Cinsel duyarlılık,
  3. Sevecenlik,
  4. Toplumsal olma becerisi,
  5. Başka insanlar yetiştirebilme becerisi vb.

Yetişkinlikte olgunlaşma önemli bir kavramdır. Çünkü olgun kişiler, kim olduklarının farkındalardır. Ayrıca olgun kişilerin kişisel güçlerinin farkında olduğu da bilinir. Olgunluk, durağan olmayan ve sürekli değişimin olduğu bir süreçtir. Bu kavram bireylerin hayatın gereklerini yerine getirebilmeyi ve karşılaşılabilecek sorunlarla başa çıkmayı kolaylaştıran bir dönemdir. 

 

Yetişkinlik Sürecinde Çeşitli Gelişmeler

Yetişkinlik, 20’li yaşların başında başlayan bir dönemdir. Ayrıca 3 farklı aşaması vardır: genç yetişkinlik, orta yaşlılık ve ileri yetişkinlik. Her 3 aşama da kendi açısından zorluğu ve kolaylığı vardır. Yetişkinlik sürecinde ayrıca meydana gelen 3 farklı gelişim olmalıdır. Bunlar, fiziksel gelişim, bilişsel gelişim ve psikososyal gelişimdir. Şimdi bunları birlikte inceleyelim:

 

Fiziksel Gelişim

Genç yetişkinlik dönemine geldiğimiz zaman (erken 20’ler ve erken 40’lar) fiziksel olgunluğa erişmiş oluruz. Kimi zaman boy ve kilomuzda küçük değişiklikler ve gelişmeler olsa bile bu yaşa kadar fiziksel olgunluğumuz çoktan oluşmuş olur. Genç yetişkinlik döneminde kas gücümüzün, algılama yetilerimizin, tepki verme hızımızın da içinde bulunduğu fiziksel yetilerimiz zirvesinde olur. Birçok kadın da genç ergenlik döneminde çocuk sahibi olur, kilo alma ve memelerde büyüme de yaşarlar. 

Orta yaşlılık dönemi 40’lar ve 60’lar olarak tanımlanır. Fiziksel olarak düşkünlük yavaş yavaş başlamaya başlar. Deri esnekliğini kaybeder ve yaşlanmanın ipuçlarından biri olan kırışıklıklar başlar. Görüş keskinliği de azalmaya başlar. Kadınlar menopoza yaklaşır ve bu nedenle doğurganlık oranında azalma yaşamaya başlarlar. Hem kadınlarda hem erkeklerde kilo alma başlar, saçları incelir ve rengi grileşmeye başlar. 

İleri yetişkinlik dönemi 60 yaş ve üstü için tanımlanır. Bu aşama, fiziksel gelişimin son aşamasıdır. Deri esnekliğini kaybetmeye devam eder, tepki verme hızı gitgide azalır ve kas gücü neredeyse kaybolur. Koku, tat, duyma ve görme erken 20’li yaşlarda son derece keskinken bu aşamada önemli derecede azalır. Ayrıca beyin eskisi kadar iyi çalışmayabilir bu da bunama, alzaymır gibi hastalıklara öncülük eder.

 

Bilişsel Gelişim

Bilişsel gelişimler yetişkinlik döneminde çok farklı ve fazla. Ayrıca, araştırmalar yetişkinlik dönemindeki bilişsek gelişimin çok daha karışık ve belki de bebeklik ve çocukluk dönemindeki bilişsel gelişimden daha fazla çeşitli olduğunu önermektedir. 

Birçok araştırma yetişkinlik döneminde yaşlandıkça bilişsel açıdan kayıpların olduğu gibi kazanımların olduğunu da göstermiştir. 

Yaş ilerledikçe bireyin efor sarf etmeden ve yardımsız bilişsel görevleri yerine getirme yetisinin azaldığı gözlemlenmiştir. Ayrıca ileri yetişkinlik dönemindeki bireylerin hafıza gerektiren görevlerde genç yetişkinlerden daha kötü bir performans sağladıkları da gözlemlenmiştir. 

Kısaca özetlemek gerekirse, bilişsel gelişimle alakalı bütün görevler ve gözlemlerde aslında genç yetişkinlik aşamasında iyi olunurken, ileri yetişkinlik aşamasına kadar gözle görülür bir düşüş olmasıdır. 

 

Psikososyal Gelişim

Yaşlanmanın sosyal ve duygusal birçok yönü hakkında teoriler vardır. Sağlıklı yaşlanmanın yönlerinden birkaçı da aktivitelerde bulunmak, sosyal bağlılık ve kişinin kültürünün rolüdür. Birçok teoriste göre yetişkin bireyin hayatı boyunca amacını bulması gerekir. Orta yaşlılık ve ileri yetişkinlik döneminde bu amaç bir iş hayatı ve aile hayatına sahip olmak olarak gözlemlenmiştir. Bu nedenle, araştırmacılara göre yetişkinlik döneminde ve son iki aşamada birey sosyal açıdan aile ve iş hayatını kurmak, fırsatları değerlendirmek ve sağlıklı bir sosyal yaşantı kurmak için çaba sarf etmektedir. 

Ayrıca pozitif ilişkiler, yetişkin bireylerin iyi olmasında etkili etkenlerden biri olarak da kayda geçmiştir. Aile ilişkilerinin iyi olması, eş ve çocuk sahibi olmak da bunlara dahildir. Çocuk yetiştirmek kimi zaman stresli olsa da bunun yetişkinlik gelişiminde olumlu bit etkiye sahip olduğu gözlemlenmiştir. Ayrıca, düzenli, sağlıklı ve uzun evliliklerin de yetişkinlik döneminde bireye iyi geldiği gözlemlenmiştir. 

 

Yetişkin Olmanın Farklı Yönleri

Yetişkinlik sürecinin 3 farklı aşaması ve farklı alanlarda gelişim sürecinden bahsedilmesinin ardından, yetişkin psikolojisi nedir sorusuna yanıt için destek olarak yetişkin olmanın farklı yönlerini de anlattık. Yetişkin psikolojisi genel olarak yetişkin olmak ve olgunlaşmakla alakalı sorunlarla ilgilenen psikoloji dalıdır. Bu nedenle yetişkin olmanın 6 farklı yönünden bahsetmek mümkündür:

  1. Rasyonalizm: Yetişkinler duygulanabilirler ancak karar vermek söz konusu olduğunu ilgi ve ahlaki değerlerine göre rasyonel kararlar vermeye meyillidirler. Araştırmaların da gösterdiği üzere yetişkinlerin kendi kimliklerine karşı güçlü bir bağları vardır ve kendi prensip ve değerlerine uygun yaşamak için çabalarlar.

 

  1. Hedef belirleme ve hedefe yönelik uygulamalarda bulunma: Yetişkinler belirli şeyler hedefler ve bunlara ulaşmak için harekete geçerler. Bu noktada, hayatlarındaki öncelikleri buna göre şekillendirirler. Buna tezat olarak, çocukluk döneminde yaşayan bireyler hayatlarının genelinde çok da etkili olmayan olaylara duygusal olarak aşırı tepki verebilirler. Ancak yetişkinlik döneminde bireyler hedeflerini belirleyip bu hedef doğrultusunda dürüst ve sözünün eri olarak adımlarını sağlam atmayı planlarlar.

 

  1. İlişkilerdeki eşitlik: Yetişkin bireyler bütün ilişkilerinde eşitlik ararlar. Ancak çocukluk döneminden çıkamamış kişiler ilişkilerde ebeveyn ya da çocuk gibi sevilen kişilerin yönetimde olmasına izin verebilirler. Böyle bir ilişki yetişkinlik ve olgunluk dönemine geçmiş bir birey için söz konusu olmaz.

 

  1. Aktife karşı pasif: Yetişkinler proaktif ve kendinden çok emin bireylerdir. Hayatları tarafından mağdur edilmiş gibi hissetmez ya da kendi problemleri hakkında şikâyetlenip bu problemleri başkalarının üzerine atmaz. Bunun yerine, problemleriyle yüzleşip bunlar için çözüm bulmaya yönelik harekete geçerler. Yalnızca ihtiyaçları olduğunda ya da uzmanlık alanlarının dışında olduğunda konu hakkında başka kişilerden yardım isteyip onları da konuya dahil ederler.

 

  1. Savunucu olmamak ve açık olmak: Duygusal olarak olgun bireyler eleştirilere ve geri dönüşlere karşı savunucu ya da kızgın tepki vermezler ve olumsuz eleştirilere düşüncesizce karşı çıkmazlar. Bunun yerine, yeni fikirler keşfetmeye açıktırlar, yapıcı eleştirilere açıktırlar ve böyle öz farkındalıklarını ve öz bilgilerini geliştirirler.

 

  1. Kişisel güç: Bireylerin kendi duygu ve düşünceleri üzerinde kontrolü çok yoktur, bu tabi ki gündelik hayatın kendi getirilerinden biridir. Ancak olgun ve yetişkin insanlar bilinçli varoluşlarının kontrolünü ve gücünü ele alabilirler. Ayrıca, kendilerinde hoşlanmadıkları huylarını da değiştirebilirler. Bu noktada yetişkin bireyler kendi kaderlerinden sorumlu oldukları noktaya gelir ve hayatlarını o şekilde idame ettirirler.

 

Yetişkin Psikolojisinin Hizmet Alanları

Yetişkin psikolojisinin, hizmet alanının çok geniş bir psikoloji dalı olduğunu belirtmiştik. Yetişkin psikolojisinin hizmet alanlarına da girmeden önce sizler için yetişkin psikolojisi nedir? Yetişkin psikolojisinin gelişim süreçleri nelerdir? Gibi soruları yanıtladık. Ayrıca yetişkin ve olgun olmanın 6 farklı yönünün açıklamasını da yaptık. 

Yetişkin psikolojisi adı altında alabileceğiniz hizmetler son derece geniş çaplı bir yelpazedir. Yetişkin psikolojisi, yetişkinlik dönemine kadar kişiyi etkileyebilecek çocukluk döneminden itibaren oluşan sorunlar, aşamalar ve çeşitli etkileri incelemeyi ve gidermeyi içeren psikoloji alanıdır. Yetişkin psikolojisinde incelenen süreçlerde çocuk psikolojisine hâkim olmak da son derece önemlidir. Bireyin çocukluk döneminde hangi aşamalardan geçtiğine, nasıl bir gelişim süreci izlediğine ve herhangi bir travma yaşayıp yaşamadığına bakılır. Zira yetişkinlik döneminde karşılaşılabilecek herhangi bir psikolojik sorun çocukluk döneminden yaşanan bir olaydan kaynaklı olabilmektedir. 

Yetişkin psikolojisi hizmeti altında tedavi ettiğimiz rahatsızlıklar aşağıda listelenmiştir:

Yukarıda belirtilen rahatsızlıkların neredeyse hepsi psikoterapi ile tedavi edilebilen rahatsızlıklardır. Çok yaygın bozuklukların da olduğu yetişkin psikolojisi hizmet alanında bireyin daha sağlıklı bir yaşlanma süreci geçirmesi adına tedavi önemlidir. 

 

Yetişkin Psikoterapisti

Yukarıda listelenen bozuklukların tedavi sürecinde yetişkin bireye yardımcı olarak profesyonel kişiye yetişkin psikoterapisti denir. Yetişkin psikolojisinde tedavi sürecinde yardım etmek için terapistin alanda uzmanlaşmış ve eğitimini tamamlamış olması gerekmektedir.

Bahsedildiği gibi yetişkin psikolojisi geniş bir alandır ve terapistin birçok alanda uzmanlaşmış olması gerekebilir. Örneğin, çocukluk gelişim dönemini dinleyip, yetişkinlik döneminde karşılaşılan sorunun nedenini bulması gerekebilir. Psikoterapi seansları sırasında terapist hastayı dinler, sorunlarına karşı çözülebilecek en uygun tedavi yöntemini saptar ve tedaviyi uygulamaya başlar. 

Unutmayın, bazen sorunları kendi başımıza çözmek zor olabilir. Bu noktada bir profesyonele başvurmak en iyi seçenektir. Yetişkin psikoterapisti yaşadığınız çıkmazın sonunda sizi aydınlığa kavuşturacak kişi olabilir. 




200'den fazla uzman psikolog arasından sana en uygun psikolog ile istediğin yerden 7-24 online terapiye başlamak için hemen uygulamayı indir!