Yaygın Anksiyete Bozukluğu: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Yazan: Terappin
| 24 Haziran 2024 tarihinde yayınlandı. 24 Haziran 2024 tarihinde güncellendi.
Yaygın Anksiyete Bozukluğu: Nedenleri, Belirtileri ve Tedavi Yöntemleri

Her gün daha çok insan, farklı anksiyete bozuklukları ile mücadele etmek zorunda kalıyor. Anksiyete bozukluğunun ayırt edici özelliği olan panik ataklar, kişilerin hayatını olumsuz yönde etkilerken pek çok alanda zorlayıcı bir deneyime neden oluyor. Yaygın anksiyete bozukluğu, diğer anksiyete bozukluklarından farklı olarak herhangi bir panik atak öyküsü yaratmadığından ayırt edilmesi ve teşhis edilmesi zor bir rahatsızlıktır.  

Terappin ailesi olarak yaygın anksiyete bozukluğu, nedenleri, belirtileri ve tedavi yöntemlerini senin için derledik.  

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Nedir? 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) sürekli ve aşırı endişe, kaygı veya korku hissi ile kendini gösteren bir ruh sağlığı durumudur. Bu bozukluk günlük yaşamın birçok alanında etkili olabildiği gibi bireyin sosyal, mesleki ve kişisel işlevselliğini de olumsuz yönde etkileyebilmektedir. YAB, kişinin kontrol edemediği ve mantıksız olduğunu düşündüğü endişelerle sürekli başa çıkmak zorunda kalmasına neden olur. 

Diğer Anksiyete Türleriyle Karşılaştırma 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu, diğer anksiyete türlerinden bazı farklılıklarla ayrılır: 

  • Panik Bozukluğu: Anksiyete bozukluğu ani ve yoğun panik ataklarla kendini gösterir, ancak bu bozuklukta endişeler genellikle panik ataklara göre daha yaygındır ve uzun bir süre boyunca devam eder. 

  • Sosyal Anksiyete Bozukluğu: Sosyal anksiyete bozukluğu, sosyal ortamlarda ve etkileşimlerde yoğun bir korku ve endişe hissi yaratırken, YAB günlük yaşamın birçok farklı alanını etkileyebilen bir durumdur. 

  • Özel Fobiler: Özel fobiler belirli bir nesne veya duruma karşı aşırı korku duymamıza neden olur. YAB ise belirli bir nesne veya duruma odaklanmaz; daha genel ve yaygın bir endişe söz konusudur. 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu olan kişiler genellikle sürekli bir endişe hali yaşarlar ve bu endişeler, genellikle belirli bir nesne veya duruma bağlı olmadan genel olarak çeşitli alanları kapsar. 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Nedenleri 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) karmaşık bir ruh sağlığı durumu olup çeşitli nedenlerden kaynaklanabilir. Bu nedenler genellikle genetik, çevresel ve biyolojik faktörlerin birleşimi olarak kabul edilir. 

Genetik Faktörler 

Yaygın anksiyete bozukluğuna yatkınlık genetik temellere dayanabilmektedir. Ailede YAB veya başka anksiyete bozuklukları öyküsü bulunan bireylerde bu bozukluğun ortaya çıkma riski daha yüksektir. Genetik miras, kişide anksiyete bozukluğuna yol açabilecek belirli özelliklerin veya eğilimlerin taşınmasına neden olmaktadır. 

Çevresel Faktörler 

Çevresel faktörler de YAB'ın gelişiminde önemli bir rol oynayabilir: 

  • Stresli Yaşam Olayları: İş kaybı, aile sorunları, mali sıkıntılar veya önemli yaşam değişiklikleri gibi stresli olaylar yaygın anksiyete bozukluğunu tetikleyebilen etkenlerdir. 

  • Travmatik Deneyimler: Geçmişte yaşanan travmatik olaylar, özellikle de çocukluk döneminde ileride anksiyete bozukluklarına neden olabilir. 

  • Yüksek Baskı Altında Çalışmak: İş yükü veya okul baskısı gibi yoğun stres kaynakları, yaygın anksiyete bozukluğunu tetikleyebilir. 

Biyolojik ve Kimyasal Dengesizlikler 

Vücuttaki biyolojik ve kimyasal dengesizlikler de YAB'a katkıda bulunabilir: 

  • Beyin Kimyası: Beyindeki belirli nörotransmiterlerin (serotonin, norepinefrin, vb.) dengesizliği, anksiyete belirtilerine neden olabilir. 

  • Hormonlar: Vücutta stres hormonlarının (örneğin, kortizol) seviyelerindeki değişiklikler, yaygın anksiyete bozukluğunu etkileyebilir. 

  • Sağlık Sorunları: Tiroit bozuklukları veya kardiyovasküler sorunlar gibi bazı sağlık sorunları, yaygın anksiyete bozukluğunun oluşmasına katkı sağlayabilir. 

YAB'ın nedenleri karmaşık ve çok yönlü olabilir. Bu nedenle, yaygın anksiyete bozukluğunun teşhis ve tedavisinde bireysel yaklaşımlar önemlidir. 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Belirtileri 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) olan kişilerde farklı kategorilerde belirtiler görülür. Bu belirtileri fiziksel, duygusal ve davranışsal olmak üzere üç ana kategoriye ayırabilmekteyiz. 

Fiziksel Belirtiler 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu, çeşitli fiziksel belirtilere neden olabilir: 

  • Kas Gerilimi: Sürekli gerginlik ve kas ağrısı. 

  • Baş Ağrısı: Gerilim tipi baş ağrısı yaygın olabilir. 

  • Sindirim Sorunları: Mide bulantısı, ishal veya kabızlık gibi sindirim problemleri. 

  • Hızlı Kalp Atışı: Kalp atışlarının hızlanması veya düzensiz atması. 

  • Uykusuzluk: Uykuya dalmada zorluk veya uykuda kalamama. 

Duygusal Belirtiler 

YAB'ın duygusal belirtileri genellikle kişinin ruh halini ve zihinsel durumunu etkiler: 

  • Sürekli Endişe: Kişi, kontrol edilemeyen ve sürekli bir endişe hali yaşar. 

  • Huzursuzluk: Kişi, sürekli bir huzursuzluk veya gerginlik hisseder. 

  • Odaklanma Sorunları: Dikkati toplamakta ve odaklanmakta zorluk çekme. 

  • Kötümserlik: Gelecekle ilgili sürekli olumsuz düşünceler veya endişeler. 

Davranışsal Belirtiler 

YAB'ın davranışsal belirtileri kişinin günlük yaşamını etkileyebilir: 

  • Kaçınma Davranışı: Endişe yaratan durum ve ortamlardan kaçınma. 

  • Sosyal İzolasyon: Sosyal etkileşimlerden uzaklaşma veya bunlardan kaçınma. 

  • Aşırı Temkinlilik: Sürekli tetikte olma veya dikkatli davranma eğilimi. 

  • Sık Sorgulama: Sürekli bir şeyleri sorgulama ve olası olumsuz sonuçlardan endişelenme. 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu, kişinin yaşam kalitesini önemli ölçüde etkileyen ve günlük işlevselliğini sınırlayabilen bir durumdur. Bu belirtiler bir arada veya ayrı ayrı görülebilir ve kişinin yaşamını zorlaştırabilir. Bu nedenle belirtilerin farkında olmak ve uygun tedavi arayışına girmek önemlidir. 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Teşhisi 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) teşhisi, çeşitli tanı yöntemleri ve uzman görüşü ile belirlenir. Teşhis sürecinde bireyin belirtilerini ve geçmişini değerlendirmek önemlidir. 

Tanı Yöntemleri 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu teşhisi için kullanılan yöntemler arasında şunlar yer alır: 

  • Klinik Değerlendirme: Bir ruh sağlığı uzmanı, bireyin belirtilerini, yaşam tarzını ve tıbbi geçmişini değerlendirmek için detaylı bir görüşme gerçekleştirir. 

  • Belirti Değerlendirme Skalaları: YAB belirtilerini ölçmek ve değerlendirmek için çeşitli ölçekler ve anketler kullanılabilir. Örneğin, Genel Anksiyete Bozukluğu-7 (GAD-7) gibi ölçekler, belirtilerin şiddetini ve sıklığını ölçmeye yardımcı olur. 

  • Psikolojik Testler: Bireyin düşünce süreçlerini, duygusal durumunu ve davranışlarını değerlendirmek için bazı psikolojik testler yapılabilir. 

Uzman Görüşü ve Testler 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu teşhisi için uzman görüşü ve testlerin kullanılması da önemlidir: 

  • Ruh Sağlığı Uzmanının Görüşü: Bir ruh sağlığı uzmanı, kişinin belirtilerini ve geçmişini inceleyerek YAB teşhisi koyabilir. Bu uzman psikolog, psikiyatrist veya benzer niteliklere sahip başka bir profesyonel olabilir. 

  • Tıbbi Testler: Bazen yaygın anksiyete bozukluğuna benzer belirtilerin ortaya çıkmasına neden olabilecek tıbbi durumları dışlamak için kan testleri veya diğer tıbbi testlere sıklıkla başvurulur. Örneğin, tiroit fonksiyon bozuklukları veya hormonal dengesizlikler gibi durumlar anksiyete belirtilerine neden olabilir. 

  • Tanı Kriterleri: Uzmanlar tanı koymak için yaygın olarak kabul edilen tanı kriterlerini kullanır. Örneğin, DSM-5 (Ruhsal Bozuklukların Tanısal ve İstatistiksel El Kitabı) gibi kaynaklar, YAB teşhisi için belirli kriterleri belirtir. 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu teşhisi koymak, kişinin belirtilerini değerlendirmek ve tıbbi nedenleri dışlamak için kapsamlı bir süreçtir. Bir ruh sağlığı uzmanının teşhisi ve rehberliği, uygun tedavi seçeneklerini belirlemek açısından kritik öneme sahiptir. 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu Tedavi Yöntemleri 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu (YAB) çeşitli tedavi yöntemleri ile yönetilebilir. Bu tedavi yöntemleri terapiler, ilaç tedavisi ve alternatif tedavi yöntemleri olmak üzere üç ana kategoriye ayrılır. 

Terapiler 

YAB için etkili olabilecek çeşitli terapi türleri vardır: 

  • Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT): BDT, YAB için en yaygın ve etkili terapi türlerinden biridir. Kişinin olumsuz düşünce kalıplarını ve davranışlarını tanımlamasına ve değiştirmesine yardımcı olur. 

  • Maruz Bırakma Terapisi: Bireyi korktuğu veya endişelendiği durumlardan kaçınmadan yüzleşmeye teşvik ederek anksiyete belirtilerini azaltmayı amaçlar. 

İlaç Tedavisi 

YAB tedavisinde kullanılan ilaçlar şunlardır: 

  • Antidepresanlar: Selektif serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI'lar) ve serotonin-norepinefrin geri alım inhibitörleri (SNRI'lar) gibi antidepresanlar, anksiyete belirtilerini hafifletmek için yaygın olarak kullanılır. 

  • Benzodiazepinler: Kısa vadeli anksiyete yönetimi için kullanılan sedatif ilaçlardır, ancak uzun süreli kullanım önerilmez. 

  • Beta Blokerler: Anksiyeteye bağlı fiziksel belirtileri (örneğin, hızlı kalp atışı) azaltmak için kullanılabilir. 

Kullanılan ilaç türleri, fayda ve yan etkileri konusunda daha detaylı bilgi almak istersen, buraya tıklayarak ilgili içeriğe gidebilirsin. 

Alternatif Tedavi Yöntemleri 

YAB'ın tedavisinde yardımcı olabilecek bazı alternatif tedavi yöntemleri şunlardır: 

  • Meditasyon ve Derin Nefes Egzersizleri: Stresi ve endişeyi azaltmak için gevşeme teknikleri kullanılabilir. 

  • Yoga ve Tai Chi: Vücut ve zihin arasındaki dengeyi sağlamak ve rahatlamayı teşvik etmek için kullanılabilir. 

  • Akupunktur: Bazı kişiler için anksiyete belirtilerini azaltmada faydalı olabilir. 

  • Beslenme ve Egzersiz: Sağlıklı beslenme ve düzenli egzersiz, genel ruh sağlığını iyileştirebilir ve anksiyete belirtilerini azaltabilir. 

Yaygın Anksiyete Bozukluğu tedavisi, bireysel ihtiyaçlara ve belirtilerin şiddetine bağlı olarak kişiselleştirilmelidir. Bir ruh sağlığı uzmanı ile iş birliği içinde çalışarak uygun tedavi planını oluşturmak önemlidir. 

 

Kaynakça

https://www.verywellmind.com/dsm-5-criteria-for-generalized-anxiety-disorder-1393147 

https://www.verywellmind.com/generalized-anxiety-disorder-4166193 

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/generalized-anxiety-disorder/symptoms-causes/syc-20360803 

Paylaş
Terappin LinkedIn Terappin LinkedIn Terappin LinkedIn Terappin Youtube Kanalı

Bültenimize abone ol, mental sağlığın ve kişisel gelişimin için haftanın içerik önerilerinden ilham al. ✨

BLOG

Önerilen Diğer İçerikler

Terappin'de İlk Seansın BASLA15 koduyla %15 İndirimli

Terappin'in uzman klinik psikologları ile daha huzurlu bir hayata ulaşabileceğin terapi yolculuğuna ilk adımı at.

Terapi Yolculuğuna Başla