Huzursuz Bacak Sendromu Nedir, Belirtileri Nelerdir? | Tanı ve Teadvi Yöntemleri Nelerdir?

Huzursuz Bacak Sendromu Nedir, Belirtileri Nelerdir? | Tanı ve Teadvi Yöntemleri Nelerdir?

Terappin | Online Psikolog

Terappin Blog
15.09.2022 tarihinde oluşturdu.

Willis-Ekbom hastalığı olarak da bilinen bu sendrom, genellikle yatarken bacaklarda duyduğumuz yoğun rahatsızlık hissidir. Uyku sırasında oluşan hareket etme ya da yürüme ihtiyacı nedeniyle uyanıyor olabilirsin. İşte tam da bu nedenle hem nörolojik bir duyusal bozukluk hem de bir uyku bozukluğu olarak tanımlanır. Huzursuz bacak sendromunun genellikle kadınlarda daha yaygın olarak görüldüğü söylenebilir. Özellikle orta ve ileri yaşlarda ortaya çıkar. Eğer bir hasta genç yaşta bu durumu deneyimlediğini söylüyorsa genetik aktarımdan kaynaklanma ihtimali yüksektir.

Huzursuz Bacak Sendromu Nedir, Belirtileri Nelerdir? | Tanı ve Tedavi Yöntemleri Nelerdir?

Bacaklarını hareket ettirmeden duramamayla karakterize olan huzursuz bacak sendromu esasında sürekli ve karşı konulmaz bir hareket isteğinden daha fazlası olabilir. Bu sendromdan müzdaripsen veya sende bu sendromun var olduğunda şüpheleniyorsan huzursuz bacak sendromu ile ilgili tüm merak ettiklerin Terappin Blog’da!

Huzursuz Bacak Sendromu Nedir?

Belirtileri Nelerdir?

Nedenleri nelerdir?

Türleri Nelerdir

En Çok Kimlerde Görülür?

Sık Görülen Durumlar:

Huzursuz Bacak ile Nasıl Mücadele Edilir?

Ne Zaman Doktora Gitmelisin?

Tedavi ve Terapi Süreci

 

Huzursuz Bacak Sendromu Nedir?

Willis-Ekbom hastalığı olarak da bilinen bu sendrom, genellikle yatarken bacaklarda duyduğumuz yoğun rahatsızlık hissidir. Uyku sırasında oluşan hareket etme ya da yürüme ihtiyacı nedeniyle uyanıyor olabilirsin. İşte tam da bu nedenle hem nörolojik bir duyusal bozukluk hem de bir uyku bozukluğu olarak tanımlanır. Huzursuz bacak sendromunun genellikle kadınlarda daha yaygın olarak görüldüğü söylenebilir. Özellikle orta ve ileri yaşlarda ortaya çıkar. Eğer bir hasta genç yaşta bu durumu deneyimlediğini söylüyorsa genetik aktarımdan kaynaklanma ihtimali yüksektir.

İnsanların %10’unda huzursuz bacak sendromu olduğu görülmüştür. Bu %10’luk dilimin %2-3’ü bu rahatsızlığın orta ila şiddetli semptomlarına sahiptir. Bu bozukluk çoğunlukla yorgunluk ve gündüzleri sürekli bir uyuma isteğine neden olur. Bunun yanı sıra odaklanmayı zorlaştırır ve kişiyi, günlük basit aktiviteleri bile dikkatli bir şekilde tamamlamaktan alıkoyabilir.

Basit sağlık adımları ve yaşam tarzı değişiklikleri, görülen etkilerin hafifletilmesine yardımcı olabilir. Etkilerin hafiflemesi adına ilaç kullanımına da başvurulabilir. Ancak ilaçların doktor tavsiyesi ile reçete edilip yine onun gözetimi altında kullanılması gerekir.

Belirtileri Nelerdir?

Huzursuz bacak sendromu yaşayan kişilerin gösterdiği belirtiler ve belirtilerin şiddeti değişkenlik gösterebilir. Buna karşın gözlemleyebileceğimiz iki ana semptom aşağıdaki gibidir:  

 

Ayak veya Kolda Rahatsızlık Hissi / Kasılma:

Huzursuz bacak sendromunun en temel semptomu, bacak ve ayaklarda hissedilen anormal, rahatsız edici, çok faktörlü bir hareket bozukluğudur. Her iki bacakta da hissedebilir hatta bazı vakalarda duyumların kollarda da hissedildiği belirtilmiştir. Ancak bu durumdan şikayet edenlerin birçoğu semptomlara anlam vermekte güçlük yaşamaktadır. Huzursuz bacak sendromunun bu belirtisini bacaklarını hareket ettirme isteği olarak tarif etmeleri mümkündür.

 

Hissettikleri duyumlar uzuvların içinde değil ciltte ortaya çıkar. Bu rahatsız edici uzuv hissi genellikle yetişkinler tarafından sürünme, kaşıntı, çekme, emekleme, çekiştirme, zonklama, yanma veya kemirme olarak tanımlanır. Bu duyumlar yatmadan önce ortaya çıkar, ancak hareketsiz kalınan birçok zamanda da gözlemlenebilir.

 

Uyku Bozuklukları

Huzursuz bacak sendromu en yaygın ve en şiddetli şekilde uyurken görülür. Bu nedenle bu probleme sahip kişilerin uyku düzenleri bozuktur. Gün içinde sıkça uyuma ihtiyacı hissederler. Gece uykusunu yeterince alamadıkları için depresyon, anksiyete, dikkat dağınıklığı gibi pek çok psikolojik rahatsızlığa karşı daha kırılgan bir konumdadırlar. Dahası öfke artışı ve stres gibi durumları da tetikleyeceği için iletişim problemleri yaşayabilirler.

 

Tüm semptomlar zaman zaman azalabilir hatta bir süre görülmeyebilir. Ancak sonra tekrar ortaya çıkarlar. Bu nedenle bu problemden müzdarip olanların semptomların etkisini azaltacak tedavilere düzenli bir şekilde devam etmesi gerekir.

 

Nedenleri Nelerdir?

Vakaların çoğunda, huzursuz bacak sendromunun belirgin bir nedeni yoktur. Fakat aşağıda belirtilen nedenler bu rahatsızlığı yaşayan kişilerde görülmesi yüksek ihtimallerdir:

Gebelik:

Huzursuz bacak sendromu, gebelik döneminde oldukça yaygındır. Folik asit veya demir eksikliğinin bu duruma neden olabileceğine dair araştırmalar bulunmaktadır. Huzursuz bacak sendromuna sahip olmak, daha uzun bir doğum yapma ve sezaryene ihtiyaç duyma olasılığınızı da artırabilir. Semptomların genellikle doğumdan sonra bir ay içinde kaybolduğu görülür.

Kronik Hastalıklar:

Demir eksikliği, parkinson hastalığı, böbrek yetmezliği veya böbrek hastalığı, diyabet ve periferik nöropati gibi belirli ve uzun süreli tıbbi durumlar, huzursuz bacak sendromuna neden olabilirler.

Genetik Miras:

Bu zorluktan muzdarip bireylerin birçoğu, birinci derecede akrabasında veya ailesindeki birçok üyede bu rahatsızlığın bulunduğunu söylüyor.

Genlerimizden herhangi birinin beynimizdeki demir seviyesinde veya dopaminin sinyal veriş gücünde rol oynayıp oynamadığı kesinleşmiş değil. Günümüzde bilindiği kadarıyla genlerin, huzursuz bacak sendromu geliştirme riskinin sadece küçük bir yüzdesinde etkili olabileceği söyleniyor. Tanımlanamayan diğer genlerdeki değişikliklerin de bu soruna neden olabilme ihtimali bulunuyor. Araştırmacılar genetik mirasın, erken başlayan huzursuz bacak sendromu üzerinde daha fazla etkisi olduğuna inanıyor.

Kullanılan İlaçlar:

Bulantı önleyici ilaçlar, antipsikotikler, bazı antidepresanlar ve antihistaminikler içeren soğuk algınlığı ve alerji ilaçları gibi bazı ilaçlar semptomları daha da kötüleştirebilir.

Yaşam Tarzı:

Uykusuzluk veya uyku apnesi gibi başka bir uyku bozukluğu, rahatsızlığı tetikleyebilir veya daha da kötüleştirebilir. Alkol, tütün ve kafein gibi güçlü uyarıcılar da rahatsızlığı tetikleyici niteliktedir.

Türleri Nelerdir?

Huzursuz bacak sendromunun iki türü bulunmaktadır. Yüksek oranda aynı belirtileri gösteren bu iki türün nedenleri farklılık arz edebilir.

Birincil veya İdiyopatik Huzursuz Bacak Sendromu

Burada kullanılan “idiyopatik” kavramı, bu rahatsızlığın kesin nedeninin belli olmadığını ifade eder. İkincil huzursuz bacak sendromuna göre daha yaygındır ve farklı özellikler gösterebilir. Sendromun bu tipinin, 40 yaşından önce başlama veya genetik mirasımızdan kaynaklanma ihtimali vardır. Ek olarak, çocukluk dönemi itibari ile başlama ve ömür boyu sürme olasılığı da mevcuttur.

Semptomlar sporadik (düzensiz ve seyrek görülen) olabilir veya giderek kötüleşebilir. Hafif vakalarda ise kişide uzun süre hiçbir belirti olmayabilir.

İkincil Huzursuz Bacak Sendromu

Huzursuz bacak sendromu, bu ikinci türde genellikle 45 yaşından sonra başlar ve kalıtsal olma eğilimi göstermez. Huzursuz bacak sendromunun bu türü ilkinden belirgin şekilde ayrılır çünkü başlangıçları anidir ve belirtiler daha şiddetli olabilir.

Sekonder huzursuz bacak sendromunu tetikleyebilecek durumlar şunlardır:

  • Diyabet
  • Demir eksikliği
  • Böbrek yetmezliği
  • Parkinson hastalığı
  • Nöropati
  • Gebelik
  • Romatizmal eklem iltihabı

En Çok Kimlerde Görülür?

Huzursuz bacak sendromu toplumun yaklaşık %10’nu etkiler. Bahsedilen %10luk dilimin %2-3’ü bu sorunun orta ila şiddetli semptomlarına sahiptir. Her yaş grubunu ve cinsiyeti etkileyebilir ancak kadınlarda görülme ihtimali daha fazladır. Amerika Birleşik Devletleri’nde 3 milyondan fazla vaka olduğu tespit edilmiştir.

Orta yaşlı insanlarda belirtiler daha şiddetli görülür. Bazen belirtiler nadiren ve hafif bir şekilde görülür. Böyle durumlar hastalığın teşhisini zorlaştırabilir. Bu yüzden huzursuz bacak sendromuna yakalandığını düşünen bireylerin, rahatsızlığın semptomlarını düzenli bir şekilde takip etmesi gerekir.

Sık Görülen Durumlar

Her rahatsızlıkta olduğu gibi huzursuz bacak sendromunu da tetikleyen, durumu ağırlaştıran faktörler mevcuttur. Aşağıdaki durumlardan birini ya da birkaçını deneyimleyip rahatsızlığından emin olamıyorsan veya sendromu yaşarken neyden tetiklediğini tespit edemiyorsan aşağıda derlediğimiz maddeleri inceleyebilirsin:

Yatma Süreci:

Semptomların sık görüldüğü zaman dilimidir. Uyku anında aniden gelen kasılma ve tekleme isteği ile belirir. Uykudan önce yoğun bir şekilde ağrı, kaşınma, elektriklenme hissedilir veya kişi uykudan uyanır, daha sonra uykuya kolayca tekrar dalamaz.

Masa Başı Çalışma:

Kişinin uzun süre hareketsiz kaldığı zamanda bacağını hareket ettirme dürtüsü göstermesi muhtemeldir. Bacakları hareket ettirmek rahatsızlığı gidereceğinden iş ortamında imkanın varsa kısa süre için de olsa yürümen iyi gelir.

Huzursuz bacak sendromunun kişide uyandırdığı rahatsızlık hissi, özellikle masa başında uzun saatler geçiren insanlarda hareketsizlikten dolayı daha sık ve şiddetli bir şekilde seyreder.

Yolculuklar:

Yolculuk esnasında hareket etme şansımız daha az olduğu için özellikle ilerlemiş vakalarda belirtilerin şiddeti artabilir. Uzun yolculuklardan sonra hastalığın kronikleşme olasılığı az da olsa gerçekleşebilecek bir durumdur. Eğer imkan varsa kişinin yolculukta hareket etmesi, örneğin bir uçakta ise koridorda kısa süre de olsa yürümesi bu semptomu biraz rahatlatabilir.

Sıcak Havalar:

Sleep Medicine adlı bir dergi, huzursuz bacak sendromun zorlayıcılığının mevsimlere ve değişen hava koşullarına göre değişip değişmediğini araştırdı. Bu çalışmada yaklaşık 8 yıllık bir süreci kapsayan internet aramaları baz alındı. Hedef kitle Amerika Birleşik Devletleri, Avustralya, Almanya, Birleşik Krallık ve Kanada’nın internet kullanıcılarıydı. Google Trends yardımıyla toplanan verilerle sendromun arama hacmine yönelik bilgiler elde edildi.

Sonuç olarak yaz aylarında hedef kitle tarafından yapılan aramaların iki yarım kürede de %24 ila %40 oranında arttığı görüldü.

Uzun Yürüyüşler:

Hareketsiz bir hayat tarzının belirtileri ağırlaştırdığından bahsetmiştik. Buna karşın, aşırı enerji harcanan ağır veya çok uzun süren antrenmanlar da huzursuz bacak sendromunu tetikleyebilir. Sana iyi gelecek hareketleri anlamak adına bir uzmanla görüşmek, bedenine iyi gelen programı keşfetmek adına iyi bir adım olacaktır.

Huzursuz Bacak ile Nasıl Mücadele Edilir?

Eğer huzursuz bacak sendromunun başka bir sağlık problemi ile bağlantısı yoksa ve semptomları hafif yaşadığına inanıyorsan sana iyi bir haberimiz var. Günlük hayatında yapabileceğin basit ama etkili birkaç değişiklikle bu sendromun izlerini asgari düzeye indirebilir, belki de iyileşebilirsin.

İşte huzursuz bacak sendromu ile mücadele ederken hayat kaliteni artırmaya yardımcı olabilecek bazı ipuçları:

Düzenli bir uyku döngüsünü takip etmeye özen gösterebilirsin: Günümüzün nasıl geçeceğini belirleyen faktörlerden biri de uykudur. Bu nedenle uyku düzenimiz hayatımızın merkezindedir. Her gün aynı saatte uyuyup uyanmaya çalışmak, uykudan önce kendine dinlenmek için vakit ayırmak, gün içinde düzenini bozacak kısa uykulardan kaçınmak bu konuda sana yardımcı olacaktır. Ek olarak serin ve karanlık bir odada kalman, daha iyi uyumanı sağlayabilir.

Gündüzleri düzenli egzersiz yapabilirsin: Uyku saatine yakın egzersiz yapmak huzursuz bacak sendromu için iyi bir fikir olmayabilir. Bu nedenle egzersizlerini mümkün olduğunca uyku saatinden uzak zamanlarda yapmalısın. Yaklaşık olarak 30-60 dakika sürecek bu antrenmanın bacaklarını çalıştıracak şekilde olması ve düzenli uygulanması önem arz eder. Haftada birkaç kez yapabileceğin yüzme, yoga, bisiklet sürmek gibi aktiviteler seni rahatlatacaktır.

Egzersiz yapmak senin için sıkıcı ise evinde hatta belki de televizyon karşısında uygulayabileceğin hareketleri araştırabilirsin. Sağlığını olumsuz yönde etkileyebilecek özel bir durumun varsa, programını bir uzman ile görüşmen gerektiğini bir kez daha hatırlatıyoruz.

Kendine masaj yapabilir veya masaj terapisine başvurabilirsin: Bacaklarını, kaslarını, özellikle baldırlarını ovmak, ağrını ve semptomları hafifletmeye yardımcı olabilir. Ek olarak, bu konuda eğitim almış bir uzmandan masaj terapisi konusunda destek alman tendon, bağlar ve kaslar gibi yumuşak dokulara iyi gelebilir. Bu sırada sana değişen derecelerde basınç ve hareket uygulanır. Masaj terapisinin aynı zamanda stresi azaltma, kişiyi gevşetme, ağrı ve kas gerginliğini azaltma gibi yararları bulunmaktadır.

Ilık bir duş alabilirsin: Etkisi henüz tam olarak kanıtlanamasa da, bacakları uyarmak adına soğuk veya ılık bir duş almak, uzmanlar tarafından tavsiye edilmektedir. Bununla birlikte bacağına ısıtma yastığı veya buz torbası gibi sıcaklık değişikliği yaratacak şeyler koyup sana nasıl geldiğini gözlemlemen, sonraki süreçte sana neyin iyi geldiğini anlaman açısından yararlı olacaktır.

Beslenmene özen göstermelisin: Huzursuz bacak sendromuna neden olan faktörlerden birinin de vücudumuzdaki vitamin eksikliği olabileceğini belirtmiştik. Şimdi ise vücudunun ihtiyacını karşılayabilecek birkaç şeyden bahsetmek istiyoruz. Bünyemizde belirli bir miktarda bulunması gereken D3, potasyum gibi vitamin ve minerallerin eksikliği genellikle kramplarla ilişkilendiriliyor. Eğer sen de bu durumdan şikayetçi isen ıspanak ve deniz ürünleri tüketimini artırmayı deneyebilirsin. Demir eksikliği için ise bu iki gıdanın dışında fasulye, tam tahıllı ekmek, kırmızı et gibi besinlerden faydalanabilirsin.

Ek olarak bazı çalışmalarda beslenme düzenine folat ve magnezyumun içerikli yiyeceklerin eklenmesinin faydalı geleceği savunulmuştur. Bu konuda seni destekleyecek besinler ise mercimek, badem ve koyu yapraklı yiyeceklerdir.

Huzursuz bacak sendromunu tetikleme ihtimaline neden olacak uyarıcılardan kaçınmalısın. Akşam saatlerinde kafein, tütün, alkol tüketimine dikkat etmek daha iyi uyumana katkı sağlayacaktır. Eğer bir sigara kullanıcıysan, onu hayatından çıkartman veya en azından azaltman, genel sağlığın için de oldukça önemlidir.

Son olarak, hangi aktivitelerden sonra belirtilerin ağırlaştığını veya hangilerinin sana iyi geldiğini not alman, huzursuz bacak sendromu ile baş etme konusunda sana yardımcı olacaktır.

Ne Zaman Doktora Gitmelisin?

Huzursuz bacak sendromu veya benzer diğer durumların sonuçlarından kurtulmak için bir uzman ile görüşmen faydalı olacak ve seni daha hızlı çözüme ulaştıracaktır. Örneğin, huzursuz bacak sendromu yaşamana neden olan şey demir eksikliği anemisi ise, şikayetlerinden kurtulmanın yolu demir takviyelerinde bulunmak kadar basit olabilir.

Huzursuz bacak sendromun ile mücadele ederken neler yapabileceğini söylemiştik. Bununla birlikte,  ihtiyaç hissettiğin an bir profesyonelden yardım alabileceğini de belirtiyoruz. Ek olarak, aşağıdaki yan etkileri yaşıyorsan da bir terapist ile görüşebilirsin:

  • Uyku düzeninde yaşanan ve düzeltilemeyen bozukluk,
  • Yaşanan endişe, buhran veya depresyon hissiyatı,
  • Konsantrasyon eksikliği.

Tedavi ve Terapi Süreci

Huzursuz bacak sendromunun neden tam olarak bilinmemektedir. Bu da tedavi için herkese uygulanan tek bir yöntem olamayacağını bize gösterir. Buna karşın sağlık profesyonellerinin değerlendirme için aradıkları birtakım kriterler aşağıdaki gibidir:

  • Genellikle nahoş veya rahatsız edici duyumlarla ilişkilendirilen hareket ettirme dürtüsü,
  • Dinlenme veya hareketsizlik sırasında başlayan bacak hareket ettirme ihtiyacı,
  • Yapılan hareketlerin geçici olarak, kısmen veya tamamen rahatlama sağlaması,
  • Akşam veya gece başlaması veya o saatlerde şiddetlenmesi

Huzursuz Bacak Sendromu Vakfı’na (Restless Legs Syndrome Foundation) göre bu kriterler 12 yaşından büyük çocuklar için de geçerlidir.  Buna karşın 12 yaşından küçük çocuklar için farklı kriterler öngörülmüştür. Mevzu çocuklar olunca, gözlem yapma konusunda daha hassas davranmak gerekir. Bunun nedeni, birçok kişinin çocuklarda görülen belirtileri büyüme ağrılarına veya ağır fiziksel aktivite yapmalarına yormasıdır. Teşhis, tam olarak bu sebeple zorlaşır.

Kendi kendine kaybolan bazı huzursuz bacak sendromu vakaları vardır fakat bu nadir görülür. Örneğin, sendrom hamilelik kaynaklı ise gebelik sonlandığında geçme ihtimali vardır. Buna karşın çoğu insanda semptomlar gittikçe kötüleşmeye meyillidir.

Huzursuz bacak sendromu tedavisi için öncelikle başka bir hastalığın tetikleyici olup olmadığına dair testler yapılmalıdır. Nörolojik ve fizik muayene ile kişinin tıbbi aile öyküsünden ve halihazırda kullandığı ilaçların listesinden alınan bilgiler yardımcı olabilir. 

Test sonuçlarında herhangi başka bir hastalık görülmez ise sendrom genellikle birincil türdendir ve tedavi süreci daha rahat, evde uygulanabilecek yöntemlerle sürdürülebilir. Eğer test sonuçlarında demir eksikliği ya da böbrek yetmezliği gibi başka bir hastalığa rastlanırsa, mutlaka o hastalıkların tedavisi ile uyumlanabilecek bir terapi ile birlikte öngörülmelidir.

 




200'den fazla uzman psikolog arasından sana en uygun psikolog ile istediğin yerden 7-24 online terapiye başlamak için hemen uygulamayı indir!